مهارت نرم چیست و چطور Soft Skills را تقویت کنیم؟

مهارت نرم چیست؟

«مهارت نرم» (Soft Skill) شامل مجموعه‌ای از مهارت‌های اجتماعی و توانمندی‌های ذهنی است که به افراد کمک می‌کند تا با محیط‌های پیچیده یا جدید سازگار شوند و بهترین عملکرد را داشته باشند. مهارت‌های نرم در سه دسته زیر قرار می‌گیرند.

• «مهارت‌های نرم تعاملی»  (Interactional Soft Skills): نحوه تعامل افراد با سایر همکاران
• «مهارت‌های نرم خودمدیریتی» (Self-Management Soft Skills): توانایی کنترل احساسات، مدیریت استرس و سازمان‌دهی افکار و رفتارها
• «مهارت‌های نرم شناختی» (Cognitive Soft Skills): شیوه حل مسئله، میزان توانایی استفاده از انواع تفکر و سبک‌های تصمیم‌گیری

مهارت‌های نرم بر پایه دانش ضمنی و استفاده از «هوش هیجانی» (Emotional Quotient) به دست می‌آیند و به افراد کمک می‌کنند با جلب حمایت اجتماعی، واکنش مناسب در موقعیت‌های مختلف و تصمیم‌گیری‌های آگاهانه بتوانند سرعت پیشرفت خود را تقویت کنند. حال که می‌دانیم منظور از مهارت نرم چیست، در جدول زیر می‌توانیم آشنایی اولیه‌ای با انواع مهارت‌های نرم پیدا کنیم.

تفاوت مهارت نرم و مهارت سخت (Hard Skills) چیست؟

مهارت سخت به دانش فنی و تخصصی مورد نیاز برای انجام فعالیت‌های شغلی گفته می‌شود. درحالی‌که مهارت‌های نرم به‌معنای ویژگی‌های شخصیتی و تجربه زیسته افراد است که به آن‌ها اجازه می‌دهد تا در محیط شغلی جدید جا بیفتند، حمایت اطرافیان را جلب کنند و به اهداف مورد نظر خود دست بیابند. در زیر می‌توانیم تفاوت مهارت نرم و سخت را در ۴ محور ارزیابی کنیم.

1. «شیوه یادگیری» (How acquired): مهارت‌های سخت از آموزش‌های رسمی و دوره‌های آکادمیک به دست می‌آید. درحالی‌که مهارت‌های نرم از تجربه زیسته خودآگاهی، هوش هیجانی و تعاملات اجتماعی قابل دست‌یابی است.
2. «شیوه اندازه‌گیری (How measured): مهارت سخت شامل مجموعه‌ای سازمان‌یافته از دانش حرفه‌ای صریح و  آکادمیک می‌شود و افراد با استفاده از انواع تست‌ها و آزمون‌های استاندارد، می‌توانند دانش خود را اندازه‌گیری کنند. درحالیکه دانش حاصل از مهارت‌های نرم، ضمنی و رفتاری است. بر این اساس، شیوه اندازه‌گیری این مهارت‌ها با ابزارهای پیچیده‌تر و کیفی‌تری مانند ارزیابی ۳۶۰ درجه امکان‌پذیر می‌شود.
3. «میزان ماندگاری» (Obsolescence): دانش تخصصی مربوط به مهارت‌ سخت، ابعاد حفظی‌تر و نظری‌تری دارد و با پیشرفت علم و تکنولوژی، نیاز به بروزرسانی پیدا می‌کند. درحالی‌که مهارت نرم با تجربه زیسته به دست می‌آید و در لایه‌های عمیق‌تر حافظه به‌خاطر سپرده می‌شود. در نتیجه، مهارت‌های نرم بسیار دیرتر و با سرعت آهسته‌تری فراموش می‌شوند و مهارت‌های سخت، نیاز به یادآوری دارند تا در حافظه باقی بمانند.
4. «هدف» (Purpose): افراد مهارت‌های سخت را با هدف انجام دقیق و درست وظایف تخصصی یاد می‌گیرند تا به کارشناسی حرفه‌ای در حوزه‌ای خاص تبدیل شوند. درحالی‌که مهارت‌های نرم با هدف تعامل سازنده با همکاران، تصمیم‌گیری درست و دستیابی به اهداف بلندمدت تقویت می‌شوند.

یادگیری مهارت‌های سخت به افراد کمک می‌کند تا وارد بازار کار شوند و با کسب تجربه، به کارشناسی متخصص در حوزه کاری خود تبدیل خواهند شد. اما افرادی که می‌‌دانند مهارت‌های نرم چیست، سرعت پیشرفت بسیار بیشتری در محیط کاری خود دارند و به سرعت، صلاحیت‌های مورد نیاز را به‌دست می‌آورند تا وارد جایگاه‌های مدیریتی و رهبری شوند.

مارال مختارزاده

توسعه فردی

حل مسئله و تصمیم گیری

۴,۰ (۱۲۹ رای) ۶۳۱ نفر ۸۴۳ ساعت و ۳۱ دقیقه

بیشتر

مهم‌ترین انواع مهارت های نرم کدام‌اند؟

انواع مهارت‌های نرم به‌طور کلی در ۵ دسته زیر تقسیم می‌شوند.

• «مهارت‌های ارتباطی» (Interpersonal skills)
• «مهارت‌های اجرایی» (Executive skills)
• «مهارت‌های شناختی» (Reflective skills)
• «مهارت‌های نگرشی» (Attitudinal skills)
• «مهارت‌های سازمانی» (Organisational skills)

حال که می‌دانیم دسته‌بندی انواع مهارت نرم چیست، در ادامه مهارت‌های نرم موجود در هر کدام از این دسته‌ها را توضیح می‌دهیم.

مهارت‌های ارتباطی

مهارت‌های ارتباطی به ما کمک می‌کنند تا تعاملی مثبت، سازنده، عمیق، پایدار و همدلانه با دوستان و همکاران خود داشته باشیم. از مهم‌ترین انواع مهارت‌های ارتباطی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• ارتباط مؤثر (effective communication)
• گوش دادن فعال (active listening)
• همدلی (empathy)
• مذاکره (negotiation)
• مدیریت تعارض (conflict management)
• اعتمادسازی (building trust)

یادگیری مهارت‌های ارتباطی برای نقش‌های رهبری سازمان، افرادی که به‌طور مستقیم با مشترین در تعامل‌اند و فعالیت‌های با محوریت کار تیمی بسیار ضروری است.

مهارت‌های اجرایی

این مهارت‌ها امکان فعالیت مفید و مؤثر را فراهم می‌کنند تا فعالیت‌های خود را با بیشترین سرعت ممکن انجام دهیم و اهداف سازمانی را برآورده کنیم. در این بخش با مهم‌ترین مهارت‌های اجرایی آشنا می‌شویم.

• «مدیریت زمان» (Time Management)
• «تصمیم‌گیری» (Decision-Making)
• «نتیجه‌گرایی» (Results Orientation)
• «مسئولیت‌پذیری» (Responsibility)
• «نظم» (Discipline)
• «حل مسئله» (Problem-Solving)
• «تفکر استراتژیک» (Strategic Thinking)

افرادی که می‌دانند مهارت‌های اجرایی در انواع مهارت نرم چیست،  بهره‌وری بسیار بالاتری خواهند داشت و حضور این افراد به تیم‌های سازمانی کمک می‌کند تا در کوتاه‌ترین زمان ممکن، به اهداف تعیین‌شده برسند. مدیرانی که بدانند نقش توانمندی‌های اجرایی در مهارت نرم چیست، در فرایند تیم‌سازی خود توانمندتر و چابک‌تر عمل می‌کنند.

مهارت‌های شناختی یا بازتابی

مهارت‌های شناختی یا بازتابی شامل استعدادها و توانمندی‌های فکری مؤثر در تحلیل اطلاعات و پردازش ایده‌های جدید است. در زیر می‌توانیم با این مهارت‌ها آشنا شویم.

• «تفکر انتقادی» (Critical Thinking)
• «تفکر خلاق» (Creative Thinking)
• «تفکر انتزاعی» (Abstract Thinking)
• «گشودگی به عقاید جدید» (Oppneness to New Valuse)
• «خودآگاهی» (Self Awareness)
• «ظرفیت ارائه و دریافت بازخورد» (Capacity to Give and Receive Feedback)
• «یادگیری آگاهانه» (Openness to Continuous Learning)

افراد دارای مهارت‌های شناختی ذهن بسیار باز و فعالی نسبت به پردازش ایده‌های جدید دارند و با کنار هم قرار دادن اطلاعات، می‌توانند موانع و فرصت‌های پیش رو را ارزیابی کنند و بهترین نتیجه‌گیری‌ها را داشته باشند. متخصصان منابع انسانی به‌خوبی می‌دانند که نقش مهارت‌های شناختی در شکوفایی سایر انواع مهارت نرم چیست و این گروه از فرایندها تا چه میزان شرایط را برای پیشرفت شغلی افراد فراهم می‌کنند.

مهارت‌های بازتابی یا نگرشی

این دست از مهارت‌ها تعیین‌کننده دیدگاه افراد نسبت به موقعیت‌های جدید و برخورد آن‌ها با حوادث است. در این بخش، اصلی‌ترین مهارت‌های نگرشی را نام می‌بریم.

• «پویایی» (Proactivity)
• «نوآوری» (Initiative)
• «تاب‌آوری» (Resilience)
• «مثبت‌اندیشی واقع‌گرایانه» (Realistic Optimism)
• «انگیزه درونی» (Intrinsic Motivation)

افراد دارای مهارت‌های نگرشی، تاب‌آوری بالاتری دارند و به خوبی می‌توانند استرس خود را در محیط‌های پرنوسان یا پرابهام کنترل کنند و همچنین، نقش آرامش‌بخش و انگیزاننده را برای به هم‌تیمی‌ها داشته باشند.

مهارت‌های سازمانی

این گروه از مهارت‌ها به افراد کمک می‌کند تا با هر کدام از همکاران، بسته به موقعیت سازمانی برخورد متناسبی داشته باشند و درنتیجه، در ساختارهای پیچیده سازمانی، جایگاه خود را تثبیت کنند و فعالیت مطلوبی داشته باشند. در ادامه می‌توانیم مهارت‌های نرم سازمانی را مشاهده کنیم.

• «همکاری بین‌بخشی» (Cross-Departmental Collaboration)
• «آگاهی از فرهنگ سازمانی» (Cultural Awareness)
• «سازگاری با فرایندهای سازمانی» (Adapting to Norms and Processes)
• «روابط مثبت سازمانی» (Internal Customer Orientation)

انواع مهارت‌های سازمانی در شرکت‌های بزرگ یا سازمان‌های ملیتی با ساختارهای ماتریسی پیچیده از اهمیت بسیار بیشتری برخوردار است و تسلط بر آن‌ها، میزان خطا و احتمال تعارضات سازمانی را کاهش می‌دهد. حال که به‌طور کلی یاد گرفتیم انواع مهارت‌های نرم چیست و در چه دسته‌بندی‌هایی قرار می‌گیرند، راحت‌تر می‌توانیم مسیر تقویت این مهارت‌ها را در زندگی خود طراحی کنیم.

چگونه مهارت‌های نرم خود را تقویت کنیم؟

تقویت مهارت‌های نرم تنها با پرورش استعدادها، یادگیری انواع توانمندی‌ها و کسب دانش ضمنی امکان‌پذیر است و حضور در موقعیت‌های مناسب با هدف کسب تجربیات بیشتر و انجام تمرینات عملیاتی بهترین راهبرد ارتقای این مهارت‌ها محسوب می‌شود. در ادامه بهترین روش‌های ارتقای مهارت‌های نرم را توضیح می‌دهیم.

 تقویت مهارت‌های نرم بین‌فردی

برای کسب مهارت بیشتر در روابط بین‌فردی، باید زبان بدن، فن بیان و هوش هیجانی خود را تقویت کنیم. در ادامه برخی از تکنیک‌های کاربردی برای ارتقاء این موارد را توضیح می‌دهیم.

گوش دادن فعال

در تعاملات اجتماعی، میزان پیام‌های ضمنی که افراد با رفتارهای خود انتقال می‌دهند، بسیار بیشتر از پیام‌های کلامی است. مهارت گوش دادن فعال به ما کمک می‌کند تا به مخاطب نشان دهیم که صحبت‌های او برای ما اهمیت دارد و مشتاق ادامه یافتن گفتگو هستیم. در زیر می‌توانیم شیوه گوش دادن فعال را مشاهده کنیم.

• ارتباط چشمی: در هنگام گفتگو به چشمان مخاطب نگاه کنیم اما گاهی نیز پلک بزنیم یا نگاه خود را برگردانیم تا تماس چشمی ما حالت مصنوعی و آزاردهنده‌ای نداشته باشد.
• تکان دادن سر: وقتی نکات مهمی را از مخاطب می‌شنویم، سر خود را به نشانه تأیید تکان دهیم تا به مخاطب نشان دهیم که متوجه صحبت‌های او شده‌ایم.
• بیان اصوات و واژه‌های تأییدی: برخی مواقع با اصوات تأییدی مانند «آها، اوهوم یا درسته» می‌توانیم همراهی خود را با مخاطب نشان دهیم.
• تمرکز بر صحبت‌ها: با تمام توان ذهنی بر روی صحبت‌های مخاطب متمرکز شویم و با کنار گذاشتن ابزارهای ارتباطی مثل گوشی همراه، از حواس‌پرتی خود جلوگیری کنیم.

اگر بدانیم نقش گوش دادن فعال در تقویت مهارت نرم چیست، از همین امروز تلاش می‌کنیم تا تعاملات روزمره، این مهارت را تمرین کنیم.

 همدلی صادقانه

انسان موجودی اجتماعی است و برای تاب‌آوری در شرایط سخت، به حمایت اجتماعی و همدلی و دلگرمی اطرافیان نیاز دارد. تکنیک‌های زیر کمک می‌کنند تا شیوه درست همدلی را یاد بگیریم.

• واکنش کلامی احساسی: گاهی واکنش کلامی ما به صحبت‌های حساس مخاطب، می‌تواند اوج همدردی را به او برساند. برای مثال می‌گوییم: «این اتفاق خیلی اذیت‌کننده بود و به خوبی از پس آن برآمدی». البته خالصانه و واقعی بودن واکنش احساسی ما بسیار حیاتی است.
• بروز عواطف هماهنگ با گفتگو: داشتن حالت چهره غمگین هنگام گفتگو حول محور موضوعات ناراحت‌کننده یا دردناک، به مخاطب این پیام پنهانی را می‌رساند که درد او برای ما نیز دردآور است و باعث ایجاد همدلی بیشتر می‌شود.
• سرزنش نکردن مخاطب: وجود امنیت روانی در تعاملات اجتماعی، اولین شرط همدلی صادقانه است. در نتیجه به هیچ عنوان نباید مخاطب را به‌دلیل اقدامات اشتباه سرزنش کنیم.
• نصیحت نکردن مخاطب: در بسیاری از تعاملات اجتماعی، افراد به دنبال همراهی عاطفی هستند و تغییر فضای گفتگو به حالت مشورتی منجر به احساس درک نشدن و ایجاد فاصله عاطفی می‌شود.

همدلی واقعی و صادقانه، محوری‌ترین ستون ایجاد روابط عمیق و جلب حمایت اجتماعی است و افراد توانمند در همدلی، به راحتی می‌توانند روابط صمیمانه‌ای را در محیط کار شکل دهند.

بازخورد فعالانه

گاهی با خلاصه کردن صحبت مخاطب و ادامه دادن آن، می‌توانیم تسلط خود را بر روی مسیر گفتگو نشان دهیم و همچنین، مطمئن شویم که درک درستی از صحبت‌های مخاطب داشته‌ایم. یکی از کاربردی‌ترین شیوه‌های بازخوردهای فعالانه، استفاده از مدل SBI است. در این مدل، بازخورد دقیقی را ارائه می‌دهیم که شامل موقعیت، رفتار و تأثیر اتفاق بر مخاطب باشد. در ادامه می‌توانیم مؤلفه‌های آن را مشاهده کنیم.

• «موقعیت» (Situation): اشاره به محل دقیق آن اتفاق (برای مثال، در جلسه صبح امروز)
• «رفتار» (Behavior): اشاره به رفتار افراد در آن موقعیت (برای مثال، گزارش را با استرس و به‌طور ناقص ارائه کرده‌اید)
• «تأثیر» (Impact): اشاره به پیامد رفتارها در آن موقعیت (نتوانستید هئیت مدیره را برای دریافت بودجه قانع کنید)

بازخورد اصولی به افراد کمک می‌کند تا قضاوت‌های شخصی را کنار بگذارند و مبتنی بر داده‌های عینی، اتفاقات را مورد ارزیابی قرار دهند. توجه داشته باشیم که زیاده‌روی در  این نوع از بازخورد فعالانه، می‌تواند باعث قطع صحبت مخاطب یا از دست رفتن مسیر گفتگو شود.

زبان بدن امن

زبان بدن امن به رفتارهایی گفته می‌شود که احساس امنیت و اعتماد را به مخاطب القا می‌کند. موارد زیر از نکات مربوط به زبان بدن امنیت‌بخش محسوب می‌شوند:

1. لبخند زدن: حالت لبخند در تمام فرهنگ‌ها نشان‌دهنده احساس رضایت و شادی است و به مخاطب پیام ضمنی را منتقل می‌کند که همه چیز امن و رضایت‌بخش است و رفتار پیش‌بینی‌ نشده‌ای نخواهم داشت.
2. جمع نکردن بدن: هنگام نشستن، تلاش کنیم تا عضلات خود را در حالت آرامش و راحت قرار دهیم. افرادی که در تعاملات اجتماعی عضلات منقبضی دارند و خود را جمع می‌کنند، به‌طور پنهانی به مخاطب خود پیام می‌دهند که من اضطراب دارم و هنوز نتوانسته‌ام با شما احساس راحتی کنم.
3. دست به‌سینه نشستن: حالت دست‌به‌سینه نشان‌دهنده دفاع از سینه و شکم است و به فرد نشان می‌دهد که هنوز به او اعتماد مورد نیاز را نداریم.
4. نینداختن پاها بر روی یکدیگر: انداختن پاها بر روی هم نیز یکی از حالات ناامن است و می‌تواند بٰرآوردی از حالت بالا به پایین و عدم احساس راحتی باشد.
5. قوز نکردن: افرادی که در تعاملات اجتماعی قوز می‌کنند، اعتمادبه‌نفس کمتری را از خود نشان می‌دهند و به‌طور معمول، مخاطب برداشت می‌کند که فرد قوز کرده اضطراب دارد.
6. ارتباط چشمی: داشتن تماس چشمی اصولی در روابط اجتماعی نشان‌دهنده صداقت در کلام و احساس امنیت در محیط است.
7. واکنش آینه‌ای: تلاش افراد متخصص در مهارت‌های اجتماعی و به‌ویژه مذاکره است که تا اندازه‌ای حالت نشستن و مدل رفتاری مخاطب را تقلید کنند. این رفتار آینه‌ای به «نورون‌های آینه‌ای» (Mirror Neurons) مغز مخاطب پیام می‌دهد که فرد مقابل نیز شبیه ما است و احساس همزات‌پنداری بیشتری ایجاد می‌شود.

افرادی که می‌دانند تأثیر زبان بدن در تقویت مهارت نرم چیست، با رعایت جزء به جزء اصول زبان بدن در تعاملات روزمره خود، میزان اعتمادپذیری و نفوذ اجتماعی خود را به‌طور چشم‌گیری افزایش می‌دهند.

فن بیان گیرا

افراد در گفتگوهای بین‌فردی صرفاً با بیان واژه‌ها منظور خود را نمی‌رسانند، بلکه با استفاده از لحن مناسب، حجم صدای مشخص، زیر و بم کردن صدا و کم و زیاد کردن سرعت کلام، منظور خود را کامل می‌کنند. موارد زیر از کلیدی‌ترین اصول فن بیان کاربردی در مهارت نرم محسوب می‌شوند.

• انتخاب لحن مناسب: در بسیاری از مواقع، بیان واژه‌های به‌ظاهر محبت‌آمیز مانند «عزیزم» یا «آقای محترم» نیز با لحن تند و با تحکم، می‌تواند برداشت بسیار متفاوتی را در مخاطب ایجاد کند. در نتیجه استفاده از لحن درست در هنگام بیان جملات، تأثیر بسیار چشم‌گیری بر انتقال دست مفاهیم، ایده‌ها و احساسات می‌گذارد.
• حجم صدای مشخص: بسیاری از سخن‌وران حرفه‌ای و افراد کاریزماتیک، با تغییر حجم صدای خود در تعاملات بین‌فردی، توجه مخاطب را بر روی موضوع حفظ و همچنین، نکات مهم را در صحبت‌های خود برجسته می‌کنند.
• زیر و بم کردن صدا: یکی از ظریف‌ترین تکنیک‌های فن بیان، تغییر در میزان زیری و بمی صدا در هنگام بیان موضوعات است. اگر بتوانیم موضوعات احساسی را با صدای زیرتر و مفاهیم کلیدی و حیاتی را با صدای بم‌تر بیان کنیم، میزان نفوذ  بیشتری بر روی مخاطب خواهیم داشت.
• تغییر در سرعت کلام: حتی اگر بهترین سخنرانان یا اساتید خبره دانشگاهی، جذاب‌ترین موضوعات خود را با سرعت کم و بسیار کُند بیان کنند، جلسات درسی آن‌ها خسته‌کننده و غیرقابل تحمل می‌شود. بر این اساس، تغییر در سرعت کلام یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های جذابیت گفتگو است و بر روی میزان نفوذ افراد تأثیر می‌گذارد. برای استفاده از این تکنیک، به‌طور کلی سرعت بیان جملات خود را تا اندازه‌ای که قابل فهم باشد افزایش دهیم اما زمانی که به موضوعات مهم‌تر می‌رسیم، با کاهش سرعت بیان، میزان اهمیت آن موضوعات را نشان دهیم.
• مکث به‌موقع: رهبران باتجربه و افراد با اعتمادبه‌نفس بالا، همواره در هنگام بیان موضوعات مهم، توقف‌های جزئی در کلام خود ایجاد می‌کنند. این مکث‌ها به مخاطب کمک می‌کند تا مطالب قبلی را به‌سرعت تحلیل کند و همچنین، بر روی ادامه گفتگو متمرکز شود.

حال که می‌دانیم اصول فن بیان در تقویت مهارت نرم چیست، وقت آن رسیده تا این موارد را در گفتگوهای روزانه خود رعایت کنیم.

لیلا متینی

توسعه فردی

شخصیت شناسی

۴,۰ (۱۵۳ رای) ۵۵۴ نفر ۵۳۶ ساعت و ۳۸ دقیقه

بیشتر

تقویت مهارت‌های نرم اجرایی

بسیاری از مهارت‌های اجرایی در نتیجه ترکیب ویژگی‌های شخصیتی و عادات سازنده در طول زندگی ایجاد می‌شوند. به همین دلیل، تقویت مهارت‌های نرم اجرایی تنها با ایجاد تغییراتی در سبک زندگی و انجام تمریناتی با هدف توسعه فردی امکان‌پذیر است. موارد زیر از مهم‌ترین تکنیک‌های رشد مهارت‌های اجرایی هستند:

• اولویت‌بندی با «ماتریس آیزنهاور» (Eisenhower Matrix)
• تمرین «کار عمیق» (Deep Work)
• ریشه‌یابی با مدل «۵ چرا» (The 5 Whys)
• استفاده از «ماتریس تصمیم‌گیری وزنی» (Weighted Decision Matrix)
• ارزیابی شکست‌ها با «تحلیل پیش‌مرگ» (Pre-mortem Analysis)

حال که می‌دانیم کاربردی‌ترین روش‌های ارتقای مهارت نرم اجرایی چیست، در ادامه هر کدام را توضیح می‌دهیم.

اولویت‌بندی با ماتریس آیزنهاور

در این ماتریس، تمام فعالیت‌های روزانه به ۴ دسته زیر تقسیم می‌شوند.

1. وظایف مهم و فوری: بیشترین زمان کاری روز را بر روی این فعالیت‌ها صرف می‌کنیم.
2. وظایف مهم و غیرفوری: برای انجام در زمان‌های بعد برنامه‌ریزی می‌شوند.
3. وظایف غیرمهم و فوری: تا جای ممکن به دیگران سپرده می‌شوند.
4. وظایف غیرمهم و غیرفوری: برای امروز این موارد حذف می‌شوند.

ماتریس آیزنهاور یکی از بهترین روش‌های مدیریت زمان در دنیا است. بزرگ‌ترین خطای اجرایی در هنگام استفاده از این ماتریس، اشتباه گرفتن «فعالیت فوری» با «فعالیت مهم» است. باید توجه داشته باشید که بسیاری از فعالیت‌ها فوری ددلاین فوری دارند اما لزوماً حیاتی و مهم نیستند.

تمرین کار عمیق

داشتن بهره‌وری بالا و انجام سریع و باکیفیت فعالیت‌ها، تنها با تمرکز عمیق امکان‌پذیر است. برای تقویت تمرکز می‌توانیم از تکنیک پومودورو (Pomodoro Technique) استفاده کنیم. در ادامه می‌توانید مراحل انجام تکنیک پومودورو را مشاهده کنید:

• ۲۵ دقیقه فعالیت عمیق (پومودورو)
• ۵ دقیقه استراحت
• تکرار پومودورو برای ۴ مرتبه
• ۳۰ دقیقه استراحت

هر دوره ۴ مرحله‌ای از این تکنیک به‌عنوان یک پومودوروی کامل محسوب می‌شود و پژوهش‌های متعددی، ساختار فعالیت کاری موجود در پومودورو را تأیید کرده‌اند.

ریشه‌یابی با مدل «۵ چرا»

افراد اجرایی موفق، توانایی خوبی در شناسایی اصلی‌ترین عوامل زیربنایی ایجادکننده موانع دارند. برای ریشه‌یابی دقیق موانع موجود، می‌توانیم از روش «۵ چرا» استفاده کنید. در این روش، ۵ مرتبه دلیل شکست را از خود می‌پرسید تا در هر بار پرسش، عمیق‌تر شوید و در نهایت، لایه‌های زیربنایی چالش‌های خود را شناسایی کنید. برای مثال این مدل را برای چالش «دیر رسیدن پروژه» مطرح کنید:

• چرا پروژه دیر رسید؟ چون فایل‌های مورد نیاز با تأخیر رسیدند.
• چرا فایل‌ها دیر رسیدند؟ چون واحد فنی تأخیر داشتند.
• چرا واحد فنی تأخیر داشتند؟ چون حجم کاری آن‌ها بسیار زیادی است؟
• چرا حجم کاری آن‌ها بسیار زیاد است؟ چون با افزایش تعداد پروژه‌ها تیم فنی را افزایش نداده‌ایم.
• چرا تیم فنی را افزایش نداده‌ایم؟ چون تیم منابع‌انسانی درگیر جذب متفاوتی بود اما حالا زمان خالی برای تقویت تیم فنی دارد.

افرادی که می‌دانند ریشه‌یابی در تقویت حل مسئله از انواع مهارت نرم چیست، می‌توانند مشکلات خود را به‌طور قطعی برطرف و از تکرار اشتباهات جلوگیری کنند.

 استفاده از ماتریس تصمیم‌گیری وزنی

هنگامی که مدیران ارشد یا رهبران سازمانی در موقعیت تصمیم‌گیری قرار می‌گیرند، می‌توانند از روش ماتریس تصمیم‌گیری وزنی استفاده کنند تا تمام مؤلفه‌های تأثیرگذار بر تصمیمات و میزان اثربخشی هر کدام از آن‌ها را در نظر داشته باشند. در این بخش، شیوه اجرای این مدل را به‌صورت گام‌به‌گام توضیح می‌دهیم.

1. جدولی را در یک صفحه کاغذ یا کامپیوتر خود طراحی کنید
2. مهم‌ترین معیارهای خویش مانند هزینه، زمان، کیفیت و ریسک را در ردیف جدول قرار دهید
3. تمام گزینه‌های موجود برای تصمیم‌گیری را در ستون‌های جدول قرار دهید
4. هر کدام از معیارهای موجود در ردیف‌های جدول را مبنتی بر اهمیت آن، از ۱ تا ۵ وزن‌دهی کنید
5. حال هر کدام از گزینه‌ها را بر اساس معیارهای تعیین‌شده، از ۱ تا ۵ امتیاز بدهید
6. امتیاز هر کدام از گزینه‌ها را در وزن معیارها ضرب کنیم تا اولویت‌بندی عینی از تمام گزینه‌ها داشته باشید

در نهایت، گزینه‌ای که بیشترین امتیاز را دریافت کرده است، می‌تواند منطقی‌ترین و قابل دفاع‌ترین انتخاب باشد. البته برای کاهش ضریب خطا، ماتریس تصمیم‌گیری وزنی را در بازه‌های زمانی مختلف کامل کنید تا اگر معیار یا گزینه‌ای خاص را نادیده گرفته بودید، آن را هم بتوانید اضافه کنید.

 ارزیابی شکست‌ها با تحلیل پیش‌مرگ

مدل تحلیل مرگ به افراد کمک می‌کند تا پیش از شروع یک فعالیت، موانع پیش رو و خطرهای احتمالی را ارزیابی کنند. برای استفاده از این مدل، شرایط را جوری در نظر می‌گیریم که فعالیت مورد نظر شکست خورده و به نتیجه نرسیده است و همچنین، خود را در میانه آن شکست تصور می‌کنیم.

حال می‌توانیم با تمام جزئیات، موقعیت شکست را زیر نظر بگیریم و تمام موانع یا خطرات احتمالی را شناسایی کنیم. افرادی که می‌دانند کارکرد این روش در بین انواع مهارت نرم چیست، تصمیم‌گیری‌های محتاطانه‌تر و دقیق‌تری خواهند داشت.

علیرضا کوشکی جهرمی

توسعه فردی

کار تیمی و تیم‌سازی

۴,۰ (۷۷ رای) ۳۹۹ نفر ۴۱۶ ساعت و ۲۱ دقیقه

بیشتر

تقویت مهارت‌های نرم نگرشی یا بازتابی

فرایندهای بازتابی شامل تحلیل فعالانه و منتقدانه تجربیات زندگی با هدف دستیابی به بینش جدید و بهبود عملکردهای آینده است. به‌بیان دیگر، این فرایندهای فکری، به‌عنوان پلی میان تجربه کردن و یادگرفتن در نظر گرفته می‌شوند و به افراد کمک می‌کنند تا در پی شکست‌ها و موفقیت‌های زندگی، پختگی لازم را به‌دست بیاورند. در ادامه می‌توانید مشاهده کنید که شیوه‌های تقویت این دسته از انواع مهارت نرم چیست.

• تحلیل اطلاعات با «چرخه گیبز» (Gibbs cycle)
• «بازتاب در حین عمل» (Reflection-in-Action)
• «یادگیری نوشته‌محور» (Learning Logs)
• «افزایش گشودگی به ارزش‌های جدید» (Oppeness to other values)

حال که با برخی از شیوه‌های تقویت مهارت‌های نرم بازتابی آشنا شده‌ایم، در ادامه این تکنیک‌ها را توضیح می‌دهیم.

 تحلیل اطلاعات با «چرخه گیبز»

افراد با استفاده از چرخه ۶ مرحله‌ای گیبز، افکار و خاطرات پراکنده خود از اتفاقات گذشته را به یک فرایند یادگیری سیستماتیک تبدیل می‌کنند. این مسیر تحلیل اطلاعات بعد از هر رویداد مهم مانند «شکست در یک مذاکره» یا «موفقیت در افزایش سهم بازار» اتفاق می‌افتد. در زیر می‌توانیم ۶ مرحله چرخه گیبز را مشاهده کنیم.

1. «توصیف» (Description): بدون هیچ‌گونه قضاوتی، تمام وقایع اتفاق افتاده را به‌طور کامل و با جزئیات شرح می‌دهیم.
2. «تجربه احساسی» (Feelings): احساساتی که در آن لحظه تجربه کرده‌ایم مانند خشم، غم، شادی، ترس یا شرم را ثبت می‌کنیم.
3. «ارزیابی» (Evaluation): با مرور مجدد متن توصیف، واکنش‌های کارآمد و ناکارآمد خود را در آن اتفاق مشخص می‌کنیم.
4. «تحلیل» (Analysis): دلایل و ریشه‌های اتفاقات را شناسایی و دانش یا مهارت‌هایی که که در آن اتفاق نقش داشتند را مشخص می‌کنیم.
5. «نتیجه‌گیری» (Conclusion): واکنش‌های جایگزینی که می‌توانستیم داشته باشیم را شناسایی می‌کنیم.
6. «برنامه اقدام» (Action Plan): ارزیابی می‌کنیم که اگر مجدد چنین حادثه‌ای تکرار شود، به‌طور دقیق چه اقداماتی را باید انجام دهیم تا مناسب‌ترین واکنش و مؤثرترین پیامدها را رقم بزنیم.

مراحل «تحلیل» و «نتیجه‌گیری» از این چرخه را می‌توانیم به‌صورت تیمی یا با همراهی افراد با تجربه‌تر طی کنیم تا هر کدام از اتفاقات با زاویه دیدهای متنوع ارزیابی شوند و داده‌های عمیق‌تر و کاربردی‌تری را به‌دست بیاوریم.

 بازتاب حین عمل

مدیران برجسته و با تجربه سازمانی به خوبی می‌توانند در هر لحظه رفتارها و افکار خود را ارزیابی کنند تا تمام رفتارها و صحبت‌های آن‌ها با دلیل و هدف مشخصی انجام شود.

این مهارت به مرور زمان و توجه در لحظه به دست می‌آید. برای مثال، می‌توانیم در میان گفتگوهای روزمره، برای چند لحظه مکث کنیم و از خود بپرسیم که «در حال حاضر استراتژی من چیست؟ آیا این رفتار مرا به هدفم نزدیک می‌کند یا صرفاً واکنشی به محیط است؟». این تمرین به ما کمک می‌کند تا از رفتارهای عادت‌گونه و خودکار به سمت رفتار آگاهانه و هدفمند حرکت کنیم.

یادگیری نوشته‌محور

یادگیری نوشته‌محور یکی از بهترین شیوه‌های ارزیابی تغییرات درونی و رشد خودآگاهی است. برای استفاده از این تکنیک، تنها کافی‌ست در انتهای هر هفته، به ۳ سؤال زیر پاسخ دهیم.

1. دستیابی به بینش: در این هفته چه بینش یا نکته‌ جدیدی درباره‌ فعالیت‌های کاری یا خودم کشف کردم؟
2. چالش‌های شناختی: در کدام مواقع دیدگاهم نسبت به یک موضوع تغییر کرد؟
3. کاربرد در زندگی: این یادگیری جدید، به‌طور دقیق در کدام یک از پروژه‌های هفته‌ آینده استفاده خواهد شد؟

با پاسخ دادن به این سؤالات، مسیر زندگی خود را تبدیل به کلاس درس یادگیری مهارت‌های نرم می‌کنیم.

۴) افزایش گشودگی به ارزش‌های جدید

جوامع انسانی در تمام دنیا از افرادی با ایده‌ها و عقاید متفاوت تشکیل شده و پذیرش و احترام به این تفاوت‌ها، راز تعامل مثبت و سازنده است.

در این میان، برخی افراد نظرات و باورهای خود را قطعی می‌دانند و در هیچ شرایطی حاضر به بازبینی افکار خود نیستند. درحالیکه افراد پذیرا نسبت به ارزش‌های جدید، باورهای عمیق‌تر و پخته‌تری دارند و همچنین، پویایی بیشتری در زندگی اجتماعی آن‌ها وجود دارد. گشودگی به ارزش‌های جدید شامل ویژگی‌های زیر است.

• قضاوت نکردن افکار اطرافیان
• عدم نگاه سیاه و سفید نسبت به مفاهیم
• کنجکاوی برای دستیابی به دیدگاه‌های دقیق‌تر
• جدا کردن شخصیت و رفتار افراد از افکار و باورهای آن‌ها
• باور به توانایی‌های ذهنی اطرافیان و داشتن حرف‌های جدید برای گفتن

مدیران باتجربه و موفق که می‌دانند مهارت نرم چیست، از ایده‌ها و بازخورد اطرافیان استفاده می‌کنند تا روند رشد فردی خود را تضمین کنند.

تقویت مهارت‌های نرم نگرشی

میزان انگیزه و تاب‌آوری افراد در مواجهه با موانع زندگی ارتباط مستقیمی با تقویت مهارت‌های نرم نگرشی دارد. موارد زیر از تکنیک‌های ارتقای مهارت‌های نرم نگرشی هستند:

• بازتعریف دیدگاه‌ها (Reframing)
• شبیه‌سازی پیش‌دستانه (Pre-mortem Analysis)
• راهبرد موفقیت‌های جزئی (Micro-Wins Strategy)

حال که می‌دانیم تکنیک‌های تقویت نگرش در انواع مهارت نرم چیست، هر کدام از آن‌ها را توضیح می‌دهیم.

بازتعریف دیدگاه‌ها

هر اتفاقی در زندگی انسان‌ها دارای جوانب متعددی است و می‌توانیم از جنبه‌های متنوعی آن را ببینیم. در بسیاری از مواقع، مغز ما با بزرگ‌تر نشان دادن جنبه‌های منفی زندگی و القای استرس، بقای ما را تضمین کند. درحالی‌که افراد برای حفظ انگیزه و احساس موفقیت، نیاز به دیدن نیمه پر لیوان دارند. در نتیجه برای بازتعریف چالش‌ها و مثبت‌اندیشی واقع‌بینانه می‌توانیم مراحل زیر را طی کنیم.

• سنجش بدون سوگیری: در جایگاه نظاره‌گر بی‌طرف و بدون اغراق یا فاجعه‌سازی، واقعیت‌های رخ داده را مرور کنیم.
• نقش من در اتفاق: سهم من در این اتفاق چقدر بود و چه چیزی خارج از کنترل من بود؟
• سود حاصل از آن: ای چالش چه آموزه‌های جدیدی به من می‌دهد که در گذشته نداشته‌ام؟

بازتعریف واقع‌بینانه دیدگاه‌ها به ما کمک می‌کند تا در دام افکار منفی نیوفتیم و انگیزه درونی خود را حفظ کنیم.

۲) برگزاری جلسات طوفان فکری

«ابتکار عمل» (Proactivity) به معنی پیش‌بینی و برآورده کردن پیش‌نیازهای مربوط به هر کدام از فعالیت‌ها است. برگزاری جلسات طوفان فکری از بهترین روش تقویت ابتکار عمل محسوب می‌شود. در این جلسات افراد یک تیم در مورد موضوع مشخصی بحث و تبادل نظر می‌کنند. همچنین تمام افراد در جلسات بارش فکری ذهن خود را باز می‌گذارند و  در راستای برطرف کردن نیازی خاص، شروع به ایده‌پردازی‌های بلندپروازانه می‌کنند.

۳) راهبرد موفقیت‌های جزئی

تمام افراد با دستیابی به موفقیت‌ و دستاوردهای کوچک و بزرگ، احساس کفایت دارند و همچنین، انگیزه مورد نیاز خود را برای تلاش بیشتر فراهم می‌کنند. در نتیجه مدیرانی که می‌دانند مهارت نرم چیست، با تجزیه اهداف بزرگ و سیستماتیک به عملکردهای عینی و جزئی، حس موفقیت مورد نیاز را ابتدا برای خود و سپس برای کارمندان فراهم می‌کنند.

به‌طور معمول، تقسیم‌بندی اهداف کلان به خرده‌هدف‌های جزئی نیازمند تفکر سیستمی است. افرادی که از تفکر سیستمی برخوردار هستند، می‌توانند کنش‌های سازمانی و واکنش‌های زنجیره‌ای مربوط به آن را شناسایی کنند. در نتیجه، تمام سیستم را به اجزاء کوچک‌تر تقسیم می‌کنند و برای دستیابی به هر کدام از آن‌ها، پاداشی را در نظر می‌گیرند.

 تقویت مهارت‌های نرم سازمانی

یکی از مهم‌ترین عوامل ناکامی افراد در سازمان‌ها، توجه به چارت رسمی سازمانی و نادیده گرفتن شبکه‌های ارتباطی تأثیرگذار و پرنفوذ است. بسیاری از تصمیم‌گیری‌های سازمانی در عمل، صرفاً با دستورالعمل‌های رسمی اتخاذ نمی‌شوند، بلکه در دل گفتگوهای غیررسمی و تأثیرگذاری‌های ضمنی اتفاق میوفتند. برای شناسایی تعاملات پنهان، می‌توانیم از مدل «ارزیابی ذی‌نفعان» استفاده کنیم. در این مدل، فهرستی از همکاران را روبروی خود می‌گذاریم و در مورد هر کدام از افراد، به سؤالات زیر پاسخ می‌دهیم.

• میزان اثرگذاری واقعی او در سازمان چقدر است؟
• دغدغه‌ها یا منافع اصلی او چیست؟
• ابعاد شخصیتی او چگونه است؟

با ثبت اطلاعات و کنار هم گذاشتن آن‌ها، می‌توانیم شیوه تعامل خود با همکاران را مشخص کنیم. برای مثال، باید بدانیم که با کدام یک از همکاران می‌توانیم به‌طور کامل هم‌راستا باشیم، از کدام یک باید مشورت بگیریم، با چه افرادی زودتر ارتباط برقرار کنیم و با چه کسانی احتمال ایجاد چالش بین فردی داریم. اگر بدانیم اهمیت شناسایی بافت سازمانی در میان انواع مهارت نرم چیست، همواره به محض استخدام در شرکتی جدید، ابتدا بافتار تعاملات بین‌فردی را مورد ارزیابی قرار می‌دهیم.

امین آرامش

توسعه فردی

مدیریت‌ تو‌جه‌ و‌ زمان

۴,۰ (۵۶۶ رای) ۱۸۶۱ نفر ۱۳۰ ساعت و ۳ دقیقه

بیشتر

مسیر یادگیری و توسعه فردی با آکادمی همراه اول

تقویت انواع مهارت نرم تنها با آموزش‌های دقیق و کاربردی امکان‌پذیر است و مجموعه آکادمی همراه در این مسیر شما عزیزان را همراهی می‌کند. در آکادمی همراه اول می‌توانید مسیر گام‌به‌گام یادگیری مهارت‌های نرم را به‌صورت زیر طی کنید:

1. آموزش مدیریت اضطراب و استرس در زندگی فردی و شغلی
2. آموزش مدیریت زمان و توجه
3. آموزش ارتباط مؤثر
4. آموزش رفتار سازمانی
5. آموزش مهارت مدیریت خشم

حال که می‌دانیم مسیر یادگیری انواع مهارت نرم چیست، از همین امروز می‌توانیم مسیر آموزشی خود را شروع کنیم.

پرسش‌های متداول

در زیر می‌توانید سؤالات رایج در حوزه آشنایی با مهارت‌های نرم را مشاهده کنید:

۱) آیا مهارت‌های نرم اکتسابی هستند؟

مهارت‌های نرم اکتسابی هستند اما ویژگی‌های ذاتی افراد نیز بر روی سرعت یادگیری این مهارت‌ها تأثیر می‌گذارد. به بیان دقیق‌تر، خلق و خوی ذاتی و ویژگی شخصیتی افراد در سرعت یادگیری مهارت‌های نرم تأثیرگذار است اما یادگیری تکنیک‌های مختلف و تمرین روزمره، تأثیر بسیار بیشتری بر پختگی در این مهارت‌ها و استفاده از آن‌ها در زندگی روزمره دارد.

۲) چطور مهارت‌های نرم را در رزومه بنویسیم؟

نوشتن مهارت‌های نرم باید در قالب دستاوردها و رفتارها تدوین شوند. برای مثال می‌توانیم در یک جمله چالش خود را در مسیر شغلی توضیح دهیم و مهارت نرم به عنوان شیوه عبور از چالش ارائه کنیم. برای مثال، توضیح دهیم که «یکی از مشتریان شرکت از تأخیر پیش‌آمده عصبانی بود و با استفاده از زبان بدن و فن بیان اعتمادساز، توانستم خشم او را کاهش دهم».

۳) چرا کارفرمایان به مهارت های نرم اهمیت می‌دهند؟

کارفرمایان با تجربه به خوبی می‌دانند که مهارت‌های سخت به افراد کمک می‌کند تا فعالیت‌های کاری خود را سریع و باکیفیت انجام دهند اما لزوماً کار تیمی مطلوب یا انعطاف‌پذیری مورد نیاز در فراز و نشیب‌های محیط کاری را نخواهند داشت. درحالی‌که شاغلین متخصص دارای مهارت‌های نرم بهره‌وری بالای خود را در موقعیت‌های مختلف حفظ می‌کنند و تعامل مثبت و پویایی با سایر همکاران دارند.