اضطراب چیست؟ راهکارهای شناسایی، تشخیص و درمان اضطراب کدام است؟
همه ما بارها، در موقعیتهای مختلف، در مواجه با مشکلات و یا شرایط خاص، استرس و اضطراب را با شدتهای مختلف لمس کردهایم. شاید یکی از آشکارترین آنها، جلسه کنکور باشد که اکثر افراد حتی با بیشترین آمادگی، آن را تجربه کردهاند و بعضا از اثرات ناخوشایند آن هنوز و بعد از سالها، سخن میگویند.
واقعیت امر این است که استرس و اضطراب و به دنبال آن فعل و انفعالات درونی، جزئی طبیعی از مکانیسمهای انسان است و او را به لحاظ زیستی، در برابر تنشهای محیطی آماده میکند. بااینحال، هر سطحی از اضطراب و در برابر تمام موقعیتهای جدید و نگرانی مستمر درباره آنها، میتواند مخرب باشد و باید شناسایی و درمان شود. در ادامه در مورد اضطراب، انواع آن و اینکه چگونه میتوان آن را درمان کرد، صحبت میکنیم.
اضطراب یک احساس درونی و روانی همراه با ترس و وحشت، استرس، افکار نگران و احساس بیقراری است که با تغییرات فیزیکی مانند افزایش ضربان قلب، فشار خون، تعریق و در برخی افراد با عصبانیت و یا حتی گریهکردن همراه است. اضطراب به هیچ عنوان مشابه ترس نیست و گاهی به اشتباه به جای یکدیگر، مورد استفاده قرار میگیرد. اضطراب یک پاسخ آیندهمحور است که بر یک تهدید موجود یا احتمالی متمرکز شده است؛ در حالی که ترس یک پاسخ مناسب، حالمحور و کوتاهمدت به یک تهدید کاملا قابل شناسایی و خاص است. بنابراین حالا کاملا میدانید که اضطراب چیست و چه تفاوتی با احساس ترس مقطعی دارد.
بنابراین افرادی که دچار اختلالات اضطرابی هستند، صرفا در مواجه با یک موقعیت جدید، مشکل و یا مسئله خاص مضطرب نیستند؛ آنها بهطور شبانهروزی، نگران آیندهای نامعلوم، مشکلات ناشناخته و موقعیتهایی که ممکن است هرگز اتفاق نیفتند؛ هستند. همین امر میتواند زندگی روزمره این افراد را مختل کند و آنها را به طور مداوم تحت تاثیر اثرات ناگوار اضطراب همیشگی قرار دهد که میتواند سلامتیشان را در طولانیمدت به خطر بیندازد.
اضطراب و علائم آن، چند نشانه مهم و هشداردهنده
کمی پیش اشاره کردیم که ترس با اضطراب به لحاظ شناختی و روانی، کاملا متفاوت هستند و نتایج مختلفی را نیز در فرد مبتلا ایجاد میکنند. شاید در وهله اول بسیاری از علائم جسمی و یا روانی ترس و اضطراب مشابه هم باشد؛ اما چیزی که آنها را از هم متفاوت میکند، مدت زمان درگیری با این نشانههاست. علائم اضطراب میتواند در کل روز و حتی موقع خواب همراه شما باشد و به کل، زندگی روزمره شما را تحت تاثیر قرار دهد. بنابراین اگر میخواهید بدانید که اضطراب چیست و علائم آن کداماند، برخی از نشانههای شاخص زیر را در خود دنبال کنید:
احساس عصبی، بیقراری یا تنش و دلهره؛
داشتن احساس خطر قریبالوقوع، وحشت یا عذاب؛
افزایش ضربان قلب؛
داشتن نگرانی مداوم نسبت به چیزی که هنوز اتفاق نیفتاده است؛
تنفس سریع (هیپرونتیلاسیون)؛
تعریق مکرر؛
لرزیدن بهخصوص در دستها؛
احساس ضعف یا خستگی؛
مشکل در تمرکز یا فکر کردن به چیزی غیر از نگرانی فعلی؛
داشتن اختلالات خواب؛
تجربه مشکلات گوارشی (GI) ؛
داشتن مشکل در کنترل نگرانی؛
داشتن میل به اجتناب از چیزهایی که باعث ایجاد اضطراب میشود.
انواع اضطراب
اختلالات اضطرابی انواع بسیار مختلف و متنوعی دارند و فردی که به یکی از آنها مبتلا است در مواجه با آنها، علائم اضطراب را از خود بروز میدهد. بنابراین این طور نیست که فردی که بهطور بالقوه مضطرب است، در مواجه با هر اتفاق خاصی، این حالت نگرانی را داشته باشد، بلکه او صرفا دلشوره و نگرانی خاصی بابت یک موضوع خاص دارد که باعث شده است تا زندگی روزمره او را تحت تاثیر خود قرار دهد. بنابراین اینکه علت اضطراب چیست و انواع آن کداماند، موضوعی است که باید توسط پزشک متخصص در فرد مبتلا، بررسی شود تا بتوان برحسب نوع آن، مشاوره و روشهای درمانی مرتبط ارائه شود. به همین خاطر، ابتدا باید انواع اضطراب را بشناسید و سپس به سایر سوالات مرتبط با این حوزه پاسخ دهید: سوالاتی نظیر بهترین روش درمان چیست؟ بهترین قرص اضطراب چیست؟ و غیره.
آگورافوبیا (Agoraphobia): نوعی اختلال اضطرابی است که باعث ایجاد ترس در شما میشود و اغلب از مکانها یا موقعیتهایی اجتناب میکنید که ممکن است باعث وحشت شما شود و باعث شود احساس درماندگی یا خجالت کنید. بنابراین اگر میخواهید بدانید اضطراب چیست و منشا آن چه چیزی میتواند باشد، بررسی کنید که آیا هنگام مواجه با موقعیتهای جدید بشدت مضطرب میشوید یا خیر؟
اختلال اضطراب ناشی از یک وضعیت پزشکی(Anxiety disorder due to a medical condition): شامل علائم اضطراب یا وحشت شدید است که مستقیما ناشی از یک مشکل سلامت جسمی است. در چنین حالتی شما، به دنبال وقوع یک ناراحتی جسمانی، مدام نگران آینده زندگی و فعالیتهای عادی و حتی سلامت جسمانی خود هستید و این نگرانی کمکم از خود مشکل جسمانی بزرگتر میشود.
اختلال اضطراب فراگیر ( Generalized anxiety disorder): شامل اضطراب و نگرانی مداوم و بیش از حد در مورد فعالیتها یا رویدادها و حتی مسائل عادی و معمولی زندگی است. شدت و میزان نگرانی با شرایط واقعی تناسب ندارد، کنترل آن دشوار است و بر احساس فیزیکی شما تاثیر میگذارد. این نوع از اختلال اضطراب، اغلب همراه با سایر اختلالات اضطرابی یا افسردگی رخ میدهد.
اختلال پانیک (Panic disorder): شامل دورههای مکرر احساسات ناگهانی اضطراب و ترس یا وحشت شدید است که در عرض چند دقیقه به اوج خود میرسد (حملات پانیک). ممکن است احساس عذاب قریبالوقوع، تنگی نفس، درد قفسه سینه یا تپش قلب بسیار شدید داشته باشید. این حملات پانیک ممکن است منجر به نگرانی در مورد تکرار مجدد آنها یا اجتناب از موقعیتهایی شود که در آن رخ دادهاند. اگر میخواید بدانید که حملات پانیک و اضطراب چیست و چگونه باید با آنها مقابله و علائم آن را کنترل کرد، حتما باید با یک پزشک متخصص در ارتباط باشید و تحت درمان قرار بگیرید.
لالی انتخابی (Selective mutism): این اختلال اضطرابی عبارتاست از: ناتوانی مداوم کودکان در صحبتکردن در موقعیتهای خاص، مانند مدرسه و پارک و… . این مورد حتی ممکن است در موقعیتهای آشنا مانند خانه و در ارتباط با اعضای خانواده نیز ایجاد شود. این اختلال اضطرابی در کودکان میتواند در مدرسه، کار و عملکرد اجتماعی آنها اختلال ایجاد کند و در آینده مشکلات بیشتری را رقم بزند. بنابراین دانستن اینکه اضطراب چیست در کودکان و چه علائمی دارد، الزامی است و باید پیگیری و درمان شود.
اختلال اضطراب جدایی (Separation anxiety disorder): یک اختلال دوران کودکی است که با اضطرابی بیش از حد برای سطح رشد کودک همراه است و با جدایی از والدین یا دیگرانی که نقش والدینی دارند، مشخص میشود. شناسایی بهموقع و زودهنگام این اختلال و اینکه علت اضطراب چیست در کودکان و در پس چه موقعیتی ایجاد شده است، میتواند در کنترل آن توسط اعضای خانواده و پزشک مشاور کمککننده باشد.
اختلال اضطراب اجتماعی (فوبیا اجتماعی یا Social anxiety disorder): شامل سطوح بالایی از اضطراب، ترس و اجتناب از حضور در موقعیتهای اجتماعی به دلیل احساس خجالت، خودآگاهی و نگرانی در مورد قضاوتشدن یا نگاه منفی دیگران است. این اختلال اضطرابی، معمولا در پی اتفاقات کودکی کمکم نمایان میشود و با قرار گرفتن مداوم در شرایط مشابه، شدت آن افزایش پیدا میکند؛ هرچند که این امر همیشه صادق نیست، چرا که مشکلات روانی، به عوامل بسیار متنوعی برای بروز نیاز دارند. گاهی اوقات این اختلال در کودکان نیز دیده میشود، بنابراین اگر به دنبال این هستید که بدانید اضطراب کودکان چیست، موقعیتهایی که کودک دچار اضطراب میشود را شناسایی و بررسی کنید.
فوبیای خاص (Specific phobias): این اختلال، با اضطراب شدید هنگامی که در معرض یک شی یا موقعیت خاص قرار میگیرید و تمایل به اجتناب از آن دارید؛ مشخص میشود. فوبیا باعث ایجاد حملات پانیک در برخی افراد میشود و میتواند علائمی که برای اضطراب عنوان شد را با شدت بسیار بالا، در فرد مبتلا ایجاد کند. اگر میخواهید بدانید که اضطراب چیست و چگونه درمان میشود، در ابتدای امر باید فوبیای خاص خود را بشناسید تا بتوانید هنگام مواجه با آن، کنترل مناسبی روی افکار و جسم خود داشته باشید.
اختلال اضطراب ناشی از مواد (Substance-induced anxiety disorder): این اختلال اضطرابی با علائم اضطراب یا هراس شدید مشخص میشود که نتیجه مستقیم مصرف نادرست داروها، قرارگرفتن در معرض یک ماده سمی یا ترک مواد مخدر است. بنابراین اینکه اضطراب چیست و از کجا نشأت میگیرد، گاهی میتواند به دلیل مصرف داروها باشد و گاهی نیز در پی اعتیاد به یک ماده مخدر افیونی.
سایر اختلالات اضطرابی مشخصشده و اختلالات اضطرابی نامشخص: گاهی اوقات هنگام مراجعه به یک پزشک روانشناس متخصص و بررسی اینکه اضطراب چیست و چه نوعی از آن در شما دیده میشود، متوجه خواهید شد که این اختلال در شما، علت مشخصی ندارد. یعنی شما بهطور بالقوه، علائم شاخص هیچ کدام از اختلالات اضطرابی را ندارید؛ بااینحال به دلیل اینکه شدت علائم اضطرابی در شما بالاست، کنترل و درمان آن مهم و حیاتی خواهد بود.
روشهای تشخیصی و شناسایی اضطراب چیست؟
شناسایی بهموقع و درمان اصولی اختلالات اضطرابی در همان نقطه شروع، میتواند از پیشرفت آن جلوگیری کند و مانع از آسیبهای متنوع ناشی از آن در جسم و روان فرد شود. در وهله اول شما باید ببینید که اضطراب چیست و علائم آن کداماند، در مرحله بعدی باید با کمک یک پزشک نسبت به شناسایی علل آن بپردازید. شناسایی اختلالات اضطراب معمولا شیوه خاصی ندارد و با معاینات فیزیکی، صحبت و بررسی پیرامون علل و موقعیتهای ایجاد آن، انجام میشود. البته در برخی موارد ممکن است مارکرهای مشکلات روانی دیگر را از طریق آزمایش خون و یا اسکن مغزی بررسی کند تا بتواند آن را رد کند. بنابراین با مراجعه و گفتمان با یک پزشک متخصص و روانشناس، میتوان نسبت به تشخیص و شناسایی آن اقدام کرد. بنابراین، قبل از اینکه بخواهید بدانید، بهترین داروی ضد اضطراب چیست، اول باید بدانید نوع اختلال اضطرابی شما کدام است تا روش مناسب را دنبال کنید.
از آنجایی که اختلالات اضطرابی متنوع هستند، بنابراین روشهای کنترل و درمانی آن نیز قطعا مختلف خواهد بود و نمیتوان یک نسخه را برای همه درنظر گرفت. بنابراین اگر از دارو یا روش خاصی برای کنترل اضطراب خود استفاده میکنید، هرگز آن را به شخص دیگر توصیه نکنید؛ زیرا ممکن است علائم و شدت را در وی افزایش دهد و یا حتی برای سلامتی او مضر باشد. بنابراین پیش از اینکه بخواهیم به سوال بهترین قرص اضطراب چیست پاسخ دهیم؛ اجازه دهید به بررسی روشهایی درمانی این اختلال بپردازیم.
روشهای درمان اضطراب| چند شیوه درمانی اصولی و مهم
گفتیم که اضطراب و ترس دو مفهوم کاملا متفاوت از هم است و از آنجایی که اضطراب، سبک زندگی فرد مبتلا را کاملا درگیر میکند، میتواند اثرات ناخوشایندی را روی جسم و روان فرد برجای بگذارد. بنابراین تمام شیوههای درمانی، اعم از داروهای شیمیایی، طب سنتی، جلسات خودکنترلی، ورزشهای مختلف و… فقط میتوانند در کنترل اثرات و علائم اضطراب دخیل باشند. به این دلیل که اختلالات اضطرابی، تا حد زیادی با ژنتیک، محیط و سبک زندگی در ارتباط است و تا زمانی که این موانع بررسی و حل نشوند، نمیتوان بهطور قطع به درمان کامل اختلالات اضطرابی دست پیدا کرد. با این حال بعد از اینکه دریافتید که اختلال اضطراب چیست و به چه نوعی از آن مبتلا هستید، با تجویز پزشک میتوانید از برخی از روشهای درمانی زیر استفاده و اثرات آن را دنبال کنید.
داروهای ضداضطراب: داروهایی مانند بنزودیازپینها، ممکن است اضطراب، وحشت و نگرانی شما را در طولانیمدت کاهش دهند. آنها به سرعت عمل میکنند و اثرات آنی دارند، به همین دلیل میتوانند در بازه زمانی کوتاهمدت موثر باشند. میتوانید از پزشک معالج خود درباره اینکه بهترین دارو برای اضطراب چیست سوال بپرسید و داروهای ضد اضطراب مختلفی را امتحان کنید تا به نتیجه مطلوب برسید.
داروهای ضد افسردگی: این داروها نیز میتوانند به اختلالات اضطرابی کمک کنند. آنها شیوه استفاده مغز شما از مواد شیمیایی خاص را برای بهبود خلقوخو و کاهش استرس تغییر میدهند و در مکانیسمهای مختلف مغزی اثر میگذارند. اثربخشی داروهای ضدافسردگی ممکن است کمی طول بکشد، بنابراین صبور باشید. اگر احساس میکنید که آماده توقف مصرف داروهای ضدافسردگی هستید و علائم اضطراب در شما بهبود پیدا کردهاست، ابتدا با پزشک خود صحبت کنید و خودسرانه انها را قطع نکنید؛ زیرا عواقب ناخوشایندی را بههمراه خواهند داشت.
بتابلوکرها: این داروها معمولا برای فشار خون بالا ناشی از اثرات شدید اضطراب استفاده میشوند و میتوانند به کاهش برخی از علائم فیزیکی اختلالات اضطرابی کمک کنند. آنها میتوانند ضربان قلب تند و شدید و لرزش را تا حد زیادی تسکین دهند. معمولا افرادی که به دنبال این هستند که بهترین قرص برای اضطراب چیست به داروهای بتابلوکر میرسند؛ هرچند معمولا این داروها همراه با داروهای دیگر تجویز میشود.
درمان شناختی رفتاری (CBT): این شیوه درمانی، رایجترین نوع روان درمانی است که برای اختلالات اضطرابی استفاده میشود. این روش به شما میآموزد که الگوهای فکری و رفتارهایی که منجربه احساسات دردسرساز اضطرابی میشود را بهتر بشناسید، سپس روی تغییر آنها با شیوههای تجویزی پزشک خود کار کنید.
مواجههدرمانی: این شیوه درمانی اضطراب، بر مقابله با ترسهایی که پشت اختلال اضطراب قرارگرفتهاند، تمرکز دارد. این روش به شما کمک میکند تا با فعالیتها یا موقعیتهایی که ممکن است از آنها اجتناب میکنید، درگیر شوید. پزشک معالج شما ممکن است از تمرینهای تمدد اعصاب و تصویرسازی با نوردهی درمانی نیز استفاده کند.
کلام پایانی
اختلالات اضطرابی شاید به نظر ساده باشد، اما اگر بهموقع شناسایی و درمان نشود، میتواند اثرات نامطلوبی را روی سلامت جسم و روان فرد مبتلا برجای بگذارد. اکثر افراد از کنار این اختلالات بهسادگی میگذرند، غافل از اینکه بدانند اضطراب چیست و چه نتایج ناگواری را میتواند روی زندگیشان بگذارد. روشهای درمانی این اختلالات در هر فرد متناسب با نوع اختلال و شرایط جسمانی و روحی کاملا متفاوت است بنابراین به هیچ عنوان به دنبال این نباشید که بهترین داروی ضد اضطراب چیست؛ بهترین شیوه درمانی در هر فرد میتواند کاملا متفاوت از فرد دیگر باشد.
با توجه به تاثیر زیادی که اضطراب بر سلامت فکر و روان ما انسانها دارد، اگر به دنبال کنترل و مدیریت اضطراب و استرس در خود و دیگران هستید، پیشنهاد میکنیم محتوای آموزشی دوره مدیریت اضطراب و استرس در زندگی فردی و شغلی را مشاهده کنید.
محمد هادی هادیزاده
(۵۸۱ رای)
۱۰۷۵۳ نفر
۲۳۱ ساعت و ۲۷ دقیقه
