چگونه وارد رشته هوش مصنوعی شویم؟ مسیر تحصیل و ورود به بازار کار
در حال حاضر هیچ رشته دانشگاهی با عنوان رشته هوش مصنوعی در مقاطع کارشناسی، ارشد و دکتری ۱۴۰۴-۱۴۰۵ وجود ندارد. اما در مقطع کارشناسی ارشد و دکتری، گرایش‌های مرتبط با هوش مصنوعی ارائه می‌شود. برای ورود به حوزه هوش مصنوعی، می‌توانید از مسیر دانشگاهی یا یادگیری مهارت‌های تخصصی اقدام کنید.
در مسیر دانشگاهی، می‌توانید در انتخاب رشته کارشناسی ارشد، کدرشته‌محل‌های رشته علوم کامپیوتر با گرایش «محاسبات نرم و هوش مصنوعی» را انتخاب کنید. امکان ادامه تحصیل در مقطع دکتری با گرایش هوش مصنوعی هم وجود دارد. در مسیر بدون کنکور نیز می‌توانید بدون تحصیل در دانشگاه، مهارت‌های لازم را یاد بگیرید و وارد بازار کار شوید. با ما همراه شوید تا مسیرهای ورود به هوش مصنوعی و مهارت‌های لازم برای شروع این راه را بررسی کنیم.
هوش مصنوعی یکی از رشته‌های علوم کامپیوتر است. در این رشته، برنامه‌ها و سیستم‌هایی ساخته می‌شوند که از داده‌ها یاد می‌گیرند، الگوها را تشخیص می‌دهند و مسائل را بررسی می‌کنند. این سیستم‌ها با توجه به اطلاعاتی که دارند، تصمیم می‌گیرند یا پاسخ ارائه می‌دهند. برای ساخت و آموزش آن‌ها هم از برنامه‌نویسی، ریاضیات و آمار استفاده می‌شود.
به زبان ساده، هوش مصنوعی کمک می‌کند کامپیوتر بعضی از کارهایی را انجام دهد که معمولا به توانایی ذهن انسان نیاز دارند. مثلا تصویر و صدا را تشخیص دهد، متن را بفهمد، پیش‌بینی کند، پیشنهاد بدهد یا برای یک مسئله راه‌حل پیدا کند. سیستم‌های هوش مصنوعی با استفاده از داده‌ها و روش‌های مختلف یادگیری، به مرور در انجام این کارها بهتر می‌شوند.
برنامه‌نویسی بخش مهمی از مباحث در هوش مصنوعی است. از آن برای ساخت و اجرای سیستم‌های هوشمند استفاده می‌شود. ریاضیات و آمار هم به بررسی داده‌ها، پیدا کردن الگوها و ساخت مدل‌های مناسب کمک می‌کنند. برای همین، یادگیری هوش مصنوعی معمولا به دانش پایه در این زمینه‌ها نیاز دارد.
یکی دیگر از بخش‌های مهم هوش مصنوعی، یادگیری ماشین است. در این روش، سیستم با استفاده از داده‌های موجود، الگوها را پیدا می‌کند و بر اساس آن‌ها نتیجه می‌گیرد. یادگیری عمیق هم یکی از روش‌های یادگیری ماشین است. از آن برای درک و پردازش متن و گفتار انسان، تشخیص تصویر، پردازش صدا زیاد استفاده می‌شود.
چگونه وارد رشته هوش مصنوعی شویم؟
برای یادگیری هوش مصنوعی دو مسیر اصلی وجود دارد. می‌توانید از طریق شرکت در کنکور سراسری یا بدون کنکور وارد رشته هوش مصنوعی شوید. اگر بخواهید از مسیر دانشگاه وارد این حوزه شوید، باید بدانید که در مقطع کارشناسی رشته هوش مصنوعی وجود ندارد. در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری هم هوش مصنوعی بیشتر به‌عنوان یکی از گرایش‌های تخصصی این حوزه ارائه می‌شود.
برای ورود دانشگاهی به رشته هوش مصنوعی، ابتدا باید در آزمون کارشناسی ارشد شرکت کنید و با کسب رتبه قبولی به مرحله انتخاب رشته برسید. سپس می‌توانید در یکی از رشته‌های مرتبط مانند علوم کامپیوتر، گرایش هوش مصنوعی را انتخاب کنید.
طول دوره تحصیل هوش مصنوعی در مقطع کارشناسی ارشد، دو سال است و شامل گذراندن واحدهای درسی و انجام پایان‌نامه می‌شود. در مقطع دکتری هم با دارا بودن مدرک کارشناسی ارشد در رشته‌های مربوط به کامپیوتر، علوم داده یا آمار می‌توانید گرایش هوش مصنوعی را انتخاب کنید.
اما اگر هدفتان این است که زودتر یادگیری را شروع کنید و وارد بازار کار شوید، می‌توانید بدون کنکور و با یادگیری مهارت‌های موردنیاز این حوزه، مسیر خودتان را آغاز کنید.
مهارت‌های لازم برای ورود به هوش مصنوعی
برای ورود سریع به رشته هوش مصنوعی، نیاز به شرکت در کنکور و آزمون ورودی ندارید. کافیست مهارت‌های لازم برای ورود به هوش مصنوعی را یاد بگیرید. از مهمترین مهارت‌های موردنیاز برای ورود به گرایش هوش مصنوعی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
برنامه‌نویسی یکی از پایه‌های اصلی یادگیری هوش مصنوعی است. در این مرحله باید با مفاهیمی مثل متغیر، شرط، حلقه، تابع و کار با داده‌ها آشنا شوید. زبان Python هم یکی از زبان‌های پرکاربرد در پروژه‌های هوش مصنوعی است و یادگیری آن می‌تواند شروع مناسبی برای این مسیر باشد.
یادگیری ریاضیات و آمار
برای درک بهتر روشِ کارِ مدل‌های هوش مصنوعی، باید حتما با بعضی از مفاهیم ریاضی و آماری آشنا باشید. مباحثی مانند جبر، احتمال، آمار، بردار و ماتریس در بخش‌های مختلف هوش مصنوعی کاربرد دارند. البته لازم نیست از همان ابتدا همه این مباحث را به‌صورت پیشرفته بلد باشید، می‌توانید آن‌ها را هم‌زمان با یادگیری هوش مصنوعی یاد بگیرید.
یادگیری ماشین و یادگیری عمیق
بعد از یادگیری برنامه‌نویسی و مباحث پایه، نوبت به یادگیری ماشین می‌رسد. در یادگیری ماشین، سیستم با استفاده از داده‌ها الگوها را پیدا می‌کند و بر اساس آن‌ها نتیجه می‌گیرد. یادگیری عمیق هم یکی از روش‌های یادگیری ماشین است که بیشتر برای کارهایی مثل تشخیص تصویر، پردازش صدا و کار با متن به کار می‌آید. در این مرحله بهتر است با روش‌های مختلف یادگیری، آموزش مدل و و نحوه بررسی نتایج آن‌ها آشنا شوید.
ساخت پروژه و نمونه‌کار
فقط یادگرفتن مطالب تئوری برای ورود به بازار کار کافی نیست. باید بتوانید آموخته‌هایتان را در پروژه‌های واقعی پیاده کنید. برای شروع می‌توانید پروژه‌های ساده‌ای مانند پیش‌بینی، دسته‌بندی داده‌ها یا ساخت یک سیستم تشخیص تصویر انجام دهید. هر پروژه کمکتان می‌کند مهارت بیشتری پیدا کنید و در آخر نمونه‌کارهایی داشته باشید که نشان می‌دهند در کار با هوش مصنوعی چقدر توانایی دارید.
گرایش‌ها و حوزه‌های مهم هوش مصنوعی
یکی از گرایش‌های مرتبط با این حوزه در مقطع کارشناسی ارشد، «محاسبات نرم و هوش مصنوعی» است. این گرایش روی موضوعاتی تمرکز دارد که برای ساخت سیستم‌های هوشمند و حل مسائل پیچیده با کمک کامپیوتر لازم هستند.
دانشجو در این رشته با مباحثی مانند یادگیری ماشین، شبکه‌های عصبی، پردازش داده و روش‌های مختلف حل مسئله آشنا می‌شود. کنار این گرایش دانشگاهی، هوش مصنوعی حوزه‌های متعددی دارد که هر کدام کاربرد خاص خودشان را دارند، می‌توانید در ادامه با این حوزه‌ها آشنا می‌شوید:
حوزه یادگیری ماشین و یادگیری عمیق
یادگیری ماشین یکی از مهمترین حوزه‌های هوش مصنوعی است و به سیستم‌ها کمک می‌کند از داده‌ها الگو پیدا کنند و بر اساس آن‌ها نتیجه بگیرند. یادگیری عمیق هم یکی از روش‌های یادگیری ماشین است که در کارهایی مثل تشخیص تصویر، پردازش صدا و کار با متن کاربرد زیادی دارد.
پردازش زبان طبیعی
حوزه پردازش زبان طبیعی به سیستم‌های هوشمند کمک می‌کند تا متن و زبان انسان را بفهمند و پردازش کنند. ابزارهای گفتگو (مثل چت‌بات‌ها)، ترجمه ماشینی و تحلیل متن هم از نمونه‌های اصلی این کاربرد هستند.
بینایی ماشین
بینایی ماشین روی درک تصاویر و ویدئوها تمرکز دارد. از این حوزه در مواردی مثل تشخیص چهره، شناسایی اشیا و بررسی تصاویر پزشکی استفاده می‌شود.
داده‌کاوی
داده‌کاوی هم ارتباط نزدیکی با هوش مصنوعی دارد و هدفش پیدا کردن الگوها و اطلاعات ارزشمند از دلِ حجم زیادی از داده‌هاست. البته نباید داده‌کاوی را با گرایش دانشگاهی «محاسبات نرم و هوش مصنوعی» یکی دانست. چون در دانشگاه به عنوان یک گرایش جداگانه ارائه می‌شود.
رباتیک
رباتیک هم حوزه دیگری است که می‌تواند از هوش مصنوعی استفاده کند. در این حوزه، هوش مصنوعی به ربات کمک می‌کند محیط اطرافش را بهتر بشناسد و بر اساس اطلاعاتی که می‌گیرد، تصمیم بگیرد.
در بازار کار هوش مصنوعی، هم کسانی که از مسیر دانشگاه آمده‌اند و هم کسانی که با یادگیری مهارت‌های لازم وارد این حوزه شده‌اند، می‌توانند در شغل‌های مختلف فعالیت کنند. در این بازار، داشتن مهارت‌های عملی از همه چیز مهم‌تر است. از طرفی، تمرکز دانشگاه‌ها معمولا بیشتر روی درس‌های تخصصی و مباحث تئوری است و فرصت کمتری برای تمرین عملی فراهم می‌کنند.
به همین دلیل، داشتن مدرک تحصیلی به تنهایی کافی نیست. کسانی که در کنار دانش تئوری، مهارت عملی داشته باشند و تجربه کار روی پروژه‌های واقعی را هم کسب کرده باشند، خیلی راحت‌تر می‌توانند وارد بازار کار شوند.
تکنولوژی هوش مصنوعی با سرعت زیادی در حال رشد است و بازار کار آن هم روز به روز گسترده‌تر می‌شود. کسانی که یادگیری را زودتر شروع و روی پروژه‌های مختلف کار کنند، می‌توانند رزومه قوی‌تر و تجربه کاری بیشتری به دست بیاورند. انجام پروژه‌های مختلف هوش مصنوعی و فعالیت در مشاغل مرتبط هم می‌تواند به کسب تجربه بیشتر و افزایش درآمد منجر شود.
برای ورود به بازار کار رشته هوش مصنوعی، مسیرهای شغلی متعدد زیر پیش روی شما است:
مهندسی یادگیری ماشین و یادگیری عمیق: متخصصان این حوزه در قالب شغل‌هایی مثل «مهندس یادگیری ماشین» یا «مهندس هوش مصنوعی» فعالیت می‌کنند. یادگیری عمیق هم بیشتر در پروژه‌های مربوط به تشخیص تصویر، پردازش صدا و تحلیل متن استفاده می‌شود.
متخصص پردازش زبان طبیعی: متخصصان این حوزه روی چت‌بات‌ها، سیستم‌های ترجمه ماشینی و تحلیل متن کار می‌کنند.
شغل‌های مرتبط با بینایی ماشین: در این بخش، شغل‌هایی مثل «مهندس بینایی ماشین» و «توسعه‌دهنده سیستم‌های تشخیص تصویر» وجود دارد.
داده و تحلیل: حوزه‌هایی مثل تحلیل داده، داده‌کاوی و مهندسی داده، ارتباط نزدیکی با هوش مصنوعی دارند. «تحلیلگر داده» و «دانشمند داده» با بررسی داده‌ها، الگوها و اطلاعات مفید را پیدا می‌کنند و «مهندس داده» هم وظیفه آماده‌سازی و مدیریت داده‌ها را برای پروژه‌ها بر عهده دارد.
این مشاغل در شرکت‌های فناوری و همچنین در حوزه‌هایی مانند بانکداری، پزشکی، صنعت، حمل‌ونقل و خودروسازی کاربرد بسیار زیادی دارند.
آیا برای ورود به هوش مصنوعی حتما باید دانشگاه برویم؟
اگر به دنبال ثبت نام رشته هوش مصنوعی بدون کنکور هستید تا زودتر مهارت‌های لازم را بدست بیاورید، امکان ورود به این حوزه بدون کنکور هم وجود دارد.
برای ورود به این مسیر، باید بدون کنکور رشته هوش مصنوعی یا ثبت نام در دانشگاه اقدام کنید. چون آموزش‌های آکادمیک به صورت تخصصی و از طریق ثبت نام در مراکز معتبر آموزشی انجام می‌شود.
در این مسیر یادگیری، مباحث تئوری، مهارت‌های عملی و کارگاهی را یاد می‌گیرید و روی پروژه‌های واقعی کار می‌کنید. به این ترتیب می‌توانید مهارت‌های خود را بهتر تقویت کنید و برای ورود به بازار کار آماده شوید.
مسیر یادگیری هوش مصنوعی با آکادمی همراه اول
برای یادگیری هوش مصنوعی، فقط آشنایی با یک ابزار یا گذراندن یک دوره کافی نیست. حتی اگر فارغ‌التحصیل هوش مصنوعی از دانشگاه هم باشید، لازم است چند مهارت اصلی را به صورت مرحله‌به‌مرحله و در کنار تمرین عملی یاد بگیرید.
آکادمی همراه اول مجموعه‌ای از دوره‌های مرتبط با هوش مصنوعی را ارائه کرده است که تمام بخش‌های مهم این مسیر، از برنامه‌نویسی و ریاضیات تا یادگیری ماشین و یادگیری عمیق را پوشش می‌دهد. بنابراین می‌توانید مسیر یادگیری هوش مصنوعی را با دوره‌های این آکادمی به‌صورت گام‌به‌گام شروع کنید.
آموزش برنامه‌نویسیِ پایتون
پایتون یکی از مهارت‌های پایه برای یادگیری هوش مصنوعی است. دوره برنامه‌نویسی پایتون در آکادمی همراه اول از مباحث پایه شروع می‌شود و موضوعاتی مانند ساختارهای داده، توابع، شی‌گرایی و کتابخانه‌هایی مانند NumPy، Pandas و Matplotlib را آموزش می‌دهد. یادگیری این مباحث برای کار با داده و ادامه مسیر یادگیری هوش مصنوعی ضروری است:
برای اینکه بفهمید مدل‌های هوش مصنوعی واقعا چطور کار می‌کنند، باید با ریاضیات آشنا باشید. در دوره «ریاضیات در علوم‌داده و هوش مصنوعی» همراه اول، مباحثی مانند جبر خطی، بهینه‌سازی، آمار، احتمال و تئوری اطلاعات آموزش داده می‌شود. این مباحث، پایه و اساس لازم برای درک روش‌های مختلف یادگیری ماشین و هوش مصنوعی هستند:
بعد از یادگیری مباحث پایه، نوبت به یادگیری ماشین می‌رسد. آکادمی همراه اول برای این بخش دوره‌های «یادگیری ماشین نظارت شده» و «یادگیری ماشین بدون نظارت» را ارائه می‌دهد. در این دوره‌ها با روش‌هایی مانند رگرسیون، KNN، درخت تصمیم، SVM، خوشه‌بندی و کاهش بعد آشنا می‌شوید و بعضی از این روش‌ها را نیز به‌صورت عملی پیاده‌سازی می‌کنید:
یادگیری عمیق یکی از بخش‌های مهم هوش مصنوعی است و در زمینه‌هایی مانند تشخیص تصویر، پردازش صدا و کار با متن کاربرد زیادی دارد. دوره «یادگیری عمیق» آکادمی همراه اول مباحثی مانند شبکه‌های عصبی، CNN، یادگیری انتقالی، مدل‌های مولد و ترنسفورمرها را پوشش می‌دهد و در بخش‌هایی از دوره، پیاده‌سازی مدل‌ها هم آموزش داده می‌شود:
برای ورود به بازار کار، علاوه بر یاد گرفتن مباحث تئوری، باید بتوانید آن‌ها را در پروژه‌های واقعی هم به کار ببرید. برای همین بخشی از آموزش‌های آکادمی به پروژه‌محور بودن اختصاص دارد. مثلا در مسیرهای آموزشی، پروژه‌های عملی و حتی پروژه پایانی خواهید داشت. با انجام چنین پروژه‌هایی می‌توانید آموخته‌هایتان را امتحان کنید و به‌مرور نمونه‌کارهای خوبی برای خودتان بسازید.
نتیجه‌گیری
ورود به رشته هوش مصنوعی در بازار کار، محدود به قبولی در کنکور و انتخاب رشته نمی‌شود. اگر به هر دلیل نمی‌خواهید دو سال برای فارغ التحصیلی از دانشگاه منتظر شوید، می‌توانید در مدت چند ماه، مهارت‌های لازم برای وارد شدن به این حوزه را بدست بیاورید. برای یادگیری این مهارت‌ها می‌توانید آموزش را در آکادمی‌های تخصصی مثل همراه اول و بدون دانشگاه شروع کنید. این آکادمی مسیر یادگیری را برایتان ساده‌تر و سریع‌تر می‌کند.
در این مسیر می‌توانید ابتدا برنامه‌نویسی و مباحث پایه ریاضی و آمار را یاد بگیرید و سپس سراغ یادگیری ماشین و یادگیری عمیق بروید. در کنار مباحث آموزشی، روی پروژه‌های واقعی هم کار کنید و نمونه‌کار بسازید تا مهارت‌های خودتان را در عمل تقویت کنید.
پرسش‌های متداول
در ادامه به پرسش‌های متداول علاقمندان به رشته هوش مصنوعی پاسخ داده‌ایم که شاید سوال شما هم باشد. علاوه‌بر این می‌توانید نظرات و سوالات خودتان را در بخش دیدگاه‌ها با ما به اشتراک بگذارید.
۱- برای هوش مصنوعی چه رشته‌ای باید خواند؟
اگر قصد دارید از طریق دانشگاه وارد این حوزه کاری شوید باید برای هوش مصنوعی، رشته علوم کامپیوتر را بخوانید. موقع انتخاب رشته کنکور سراسری مثلا در مقطع کارشناسی ارشد هم گرایش «محاسبات نرم و هوش مصنوعی» را انتخاب کنید.
۲- آیا رشته دانشگاهی هوش مصنوعی وجود دارد؟
در مقطع کارشناسی رشته مستقلی با عنوان «هوش مصنوعی» وجود ندارد. اما در مقطع کارشناسی ارشد، رشته «علوم کامپیوتر» گرایش «محاسبات نرم و هوش مصنوعی» ارائه می‌شود. برای ادامه تحصیل در مقطع دکتری هم با داشتن مدرک کارشناسی ارشد علوم کامپیوتر یا رشته‌های مرتبط مثل علوم داده یا آمار می‌توانید گرایش مربوط به هوش مصنوعی را انتخاب کنید.
۳- برای ورود به هوش مصنوعی چه مهارت‌هایی لازم است؟
برای ورود به هوش مصنوعی، باید برنامه‌نویسی (به‌خصوص پایتون)، ریاضیات و آمار، کار با داده‌ها، یادگیری ماشین و یادگیری عمیق را یاد بگیرید. همچنین آشنایی با ابزارهای تخصصی و ساخت پروژه‌های مختلف برای تقویت مهارت‌های عملی و داشتن نمونه‌کار بسیار مهم است.
۴- آیا بدون دانشگاه می‌توان وارد حوزه هوش مصنوعی شد؟
بدون دانشگاه هم می‌توان وارد حوزه هوش مصنوعی شد. مثلا با ثبت‌نام در دوره‌های هوش مصنوعی آکادمی همراه اول می‌توانید مهارت‌های لازم را یاد بگیرید و مسیر ورود به این حوزه را شروع کنید.
۵- بازار کار رشته هوش مصنوعی چگونه است؟
بازار کار هوش مصنوعی برای کسانی که مهارت‌های لازم را یاد گرفته‌اند، فرصت‌های شغلی متنوعی ارائه می‌دهد. چون هوش مصنوعی در همه جا کاربرد دارد، شرکت‌های مختلف به دنبال افرادی هستند که بتوانند با داده‌ها، مدل‌های یادگیری ماشین و ابزارهای هوشمند کار کنند. مشاغلی مانند تحلیل داده، یادگیری ماشین، توسعه سیستم‌های هوشمند و مهندسی داده از جمله این فرصت‌ها هستند.
۶۸۷۱ نفر
۱۱۳ ساعت و ۲۹ دقیقه
