مدیران هدفمند و متمرکز در شرکتهای بزرگ به خوبی میدانند که جلسات کوچینگ چیست و تا چه میزان بر دستیابی به موفقیتها تأثیرگذار است. دوره کوچینگ بهمعنای تعاملی ساختارمند میان مربی و مراجعهکننده است که با هدف شفافسازی اهداف و ارزشهای مخاطب و یافتن بهترین مسیر برای دستیابی به آنها انجام میشود. در این مطلب با انواع کوچینگ، مفاهیم بنیادین آن و مهارتهای مورد نیاز یک کوچ حرفهای آشنا میشویم.
کوچینگ چیست و به چه مهارتهایی نیاز دارد؟ | کاملترین راهنما
فهرست مطالب
فهرست مطالب
کوچینگ چیست؟
فرایند کوچینگ شامل گفتگوهای آگاهانه و هدفمندی است که با هدف باز کردن گرههای ذهنی و حل چالشها انجام میشود تا افراد اهداف واقعی خود را پیدا و از نقطه فعلی بهسمت هدف بعدی حرکت کنند. تلاش مربیان حرفهای کوچینگ این است که با گوش دادن فعال به صحبتهای مخاطب، نکات کلیدی را از میان جملات افراد پیدا و با کنار هم گذاشتن آنها، تصویری روشن از خواستهها، ارزشها و اهداف مراجعهکننده را بازنمایی کنند. افراد در دوره کوچینگ میتوانند موارد زیر را در خود بیابند:
- نقاط قوت و ضعف
- موانع ذهنی تکراری در زندگی
- الگوهای رفتاری
- پیامد تصمیمگیریها
- شناسایی و پذیرش مسئولیت انتخابها
جلسات کوچینگ بهطور پرسش و پاسخ پیش میرود اما کوچهای حرفهای بههیچ عنوان راهحل مستقیم را ارائه نمیدهند و بجای پاسخدهی مستقیم به سؤالات مراجعهکننده، سعی میکنند تا با پرسیدن پرسشهای دقیق، افراد را به جواب سؤالات خود برسانند. حال که بهطور دقیق میدانیم کوچینگ چیست، در ادامه مبانی نظری این مفهوم را توضیح میدهیم.
انواع شاخههای کوچینگ چیست؟
با افزایش آگاهی افراد و پیشرفت تکنیکهای کوچینگ، حوزههای تخصصی بسیار متنوعی مانند کوچینگ سلامت یا کوچینگ ورزشی پدید آمده است. در زیر میتوانیم با دستهبندیهای مختلف این حوزه آشنا شویم.
کوچها بهطور معمول با افزایش تجربه و تخصص خود، روی یکی از این شاخهها متمرکز میشوند. موارد زیر از مهمترین انواع کوچینگ هستند:
- کوچینگ زندگی
- کوچینگ سازمانی
- کوچینگ سلامت
- کوچینگ مالی
- کوچینگ شغلی
- کوچینگ تحصیلی
- کوچینگ ورزشی
- کوچینگ نویسندگی
- کوچینگ خوانندگی
لیلا متینی
شخصیت شناسی
(۱۵۴ رای)
۵۵۸ نفر
۵۳۶ ساعت و ۳۸ دقیقه
کوچینگ زندگی
کوچینگ زندگی بر توسعه فردی و توانمندسازی افراد برای شناسایی و دستیابی به اهداف شخصی متمرکز است. این شاخه به مسائلی نظیر تعاملات بینفردی، مدیریت زمان، کاهش اهمالکاری، افزایش اعتمادبهنفس و ایجاد تعادل میان کار و زندگی در خارج از محیطهای سازمانی میپردازد. مهمترین زیرشاخههای کوچینگ زندگی را در ادامه معرفی میکنیم.
- «کوچینگ مراقبت از خود» (Self-Care Coach)
- «کوچینگ روابط» (Relationship Coach)
- «کوچینگ مهاجرت» (Expat Coach)
- «کوچینگ دوران بازنشستگی» (Retirement Coach)
- «کوچینگ گذار و تغییر» (Transition Coach)
مطالعات متعددی نشان داده که استفاده از کوچینگ زندگی به افزایش سرعت پیشرفت افراد و تعاملات روزمره و کاری کمک ویژهای میکند.
کوچینگ سازمانی
این شاخه که به آن کوچینگ شرکتی یا رهبری نیز گفته میشود، ابزاری برای توسعه منابع انسانی برای مدیران ارشد، رهبران و تیمها به حساب میآبد. هدف آن بهبود اثربخشی فردی و گروهی در محیط کار از طریق ایجاد تغییرات رفتاری مثبت، توسعه تفکر استراتژیک، مدیریت بحران، تصمیمگیریهای سریع و بهینه، و مدیریت عملکرد است. در این بخش با مهمترین زیرشاخههای کوچینگ سازمانی آشنا میشویم.
- «کوچینگ اجرایی» (Executive Coach)
- «کوچینگ کسبوکارهای نوپا» (Start-up Coach)
- «کوچینگ کسبوکارهای کوچک» (Small Business Coach)
- «کوچینگ تیمی» (Team Coaching)
- «کوچینگ فروش و استراتژی» (Sales & Strategy Coach)
همچنین بسیاری از سازمانهای مدرن انتظار دارند تا مدیران میانی نقش کوچ را برای اعضای تیم خود ایفا کنند تا رضایت شغلی و بهرهوری بیشتری داشته باشند.
کوچینگ سلامت
این شاخه به افراد کمک میکند تا تغییراتی پایدار و مثبت در سبک زندگی، رفتارهای بهداشتی و سلامت جسمی، ذهنی و عاطفی خود ایجاد کنند.در زیر میتوانیم زیرشاخههای تخصصی این حوزه را مشاهده کنیم.
- «کوچینگ تغذیه و تناسب اندام» (Nutrition & Fitness Coach)
- «کوچینگ خواب» (Sleep Coach)
- «کوچینگ ترک اعتیاد و پاکی» (Sober Coach)
- کوچینگ بیماریهای خاص مانند «کوچینگ سرطان» (Cancer Coach)
طبق دستهبندیهای استاندارد، «کوچ سلامت» بر مدیریت بیماریهای مزمن یا کاهش ریسکهای سلامتی تمرکز دارد، در حالی که «کوچ تندرستی» بر حفظ و بهبود وضعیت عمومی سلامت افراد تمرکز میکند. حال که میدانیم زیرشاخههای حوزه سلامت در کوچینگ چیست، برای تجربه سبک زندگی سالم نیز میتوانیم از تکنیکهای کوچینگ استفاده کنیم.
کوچینگ مالی
کوچینگ مالی شاخهای بهنسبت جدید است که بر کمک به مشتریان برای غلبه بر چالشهای مالی و رسیدن به اهداف اقتصادی تمرکز دارد. برعکس مشاوران مالی که روی معرفی محصولات سرمایهگذاری متمرکز هستند. کوچینگ مالی زیرشاخههای مجزا ندارد، اما میتوانید در ادامه مهمترین رفتارهای مالی را که در این شاخه از کوچینگ تمرین میشود، مشاهده کنید:
- کاهش و سازماندهی بدهیها
- کاهش هزینههای غیرضروری
- ایجاد عادات پسانداز منظم
- ایجاد انضباط مالی شخصی
کوچهای مالی روی تغییر رفتارهای مالی، تقویت هوش مالی و یادگیری سواد مالی کار میکنند و هدفگذاری این حوزه بر روی تقویت جایگاه اقتصادی افراد است.
۵) کوچینگ مسیر شغلی
کوچینگ شغلی شباهت زیادی به «مشاوره شغلی» (Career Counseling) دارد، اما بیشتر روی پتانسیلهای فردی و حرکت به سمت آینده تمرکز میکند. مخاطبان این حوزه افرادی هستند که به دنبال ورود به بازار کار، تغییر مسیر شغلی یا ارتقای جایگاه فعلی خود هستند. در زیر میتوانیم مهمترین فعالیتهای حوزه کوچینگ شغلی را مشاهده کنیم.
- کشف توانمندیهای شغلی
- کشف ارزشهای شغلی
- رزومهنویسی حرفهای
- آمادگی برای مصاحبه کاری
- حفظ تعادل ذهنی و اجرایی
مخاطبان این حوزه افرادیاند که به دنبال ورود به بازار کار، تغییر مسیر شغلی یا ارتقای جایگاه فعلی خود هستند. افرادی که میدانند این حوزه از کوچینگ چیست و چه کاربردی دارد، در ابتدای ورود به زندگی حرفهای از آن بهره میبرند.
۶) کوچینگ تحصیلی
این شاخه از کوچینگ بر توانمندسازی دانشآموزان و دانشجویان برای کسب مهارتهای پایه یادگیری، مدیریت زمان و موفقیت آکادمیک تمرکز دارد. در ادامه مهمترین تمرینهای کوچینگ تحصیلی را معرفی میکنیم.
- یادگیری روشهای صحیح مطالعه
- غلبه برای اضطراب امتحان
- برنامهریزی درسی شخصیسازی شده برای فرد
- تقویت مهارتهای حل مسئله
کوچینگ تحصیلی بهطور کلی برای معلمان و مدیران آموزشی جهت تطبیق با نقشهای جدید یا بهبود کیفیت تدریس کاربرد دارد.
۷) کوچینگ ورزشی
کوچینگ ورزشی قدمتی طولانی دارد و ریشه بسیاری از متدهای کوچینگ فردی و سازمانی امروزی است. این شاخه با پیشرفت تکنولوژی و ورود بازیهای رایانهای به حوزه ورزش، به دو بخش کوچینگ ورزشی سنتی و مدرن تقسیم میشود.
- کوچینگ ورزشی سنتی: متخصصان کوچ ورزشی سنتی وظیفه هدایت، تمرین دادن، طراحی استراتژیهای مسابقه و نمایندگی تیم یا بازیکن را بر عهده دارد. در این حوزه، ابعاد روانشناسی ورزشی برای حفظ انگیزه و تمرکزِ تحت فشار بسیار مهم است.
- کوچینگ ورزشی مدرن: با رشد بازیهای ویدئویی رقابتی، کوچینگ ایاسپورتز (E-Sports) پدید آمده است. برای مثال در بازیهای تیمی مانند «لیگ اسطورهها» (League of Legends) یا وارکرفت دوتا (Warcraft Dota)، مربیان کوچینگ در مراحل حساس انتخاب قهرمانان و بین دو نیمه بازی به تیم مشاوره میدهد، استراتژیها را هماهنگ میکند و به بهبود کار تیمی کمک میکند.
ورزشکارانی که میدانند این شاخه از کوچینگ چیست و از آن استفاده میکنند، امید بیشتری برای ورود به رقابتهای حرفهایتر و بینالمللی دارند.
۸) کوچینگ نویسندگی
مخاطب این شاخه نویسندگان، کارشناسان تولید محتوا، روزنامهنگاران، دانشجویان در حال نگارش پایاننامه و سایر متخصصانی هستند که کار اصلی آنها تولید محتوای متنی است. در این بخش میتوانیم اصلیترین موضوعات کوچینگ نویسندگی را ملاحظه کنیم.
- تمرین انضباط و استمرار در نوشتن
- رعایت ساختار روایی و علمی نوشته
- رعایت اصول ویرایشی
- باز نگه داشتن ذهن و تفکر واگرا
- افزایش بهرهوری
البته کوچ نویسندگی نقش ویراستار را ندارد، بلکه به نویسنده کمک میکند تا به اشتباهات نویسندگی حساس باشد و صدای منحصربهفرد خود را در نوشتن پیدا کند.
۹) کوچینگ خوانندگی
مربی کوچ صدا بهطور معمول یک موسیقیدان یا نوازنده همراه است که به خوانندگان در آمادهسازی برای اجراهای زنده یا جلسات ضبط استودیویی کمک میکند. در زیر با تمرینهای این شاخه از کوچینگ نیز آشنا میشویم.
- رعایت نحوه بیان احساسات در هنگام خواندن
- تلفظ درست کلمات
- حضور قدرتمند در صحنه
- مراقبتهای فیزیکی از حنجره و تارهای صوتی
سخنرانان حرفهای نیز که میدانند این شاخه از کوچینگ چیست، از آن در مدیریت لحن، طنین صدا و فن بیان استفاده میکنند.
محمد هادی هادیزاده
مدیریت اضطراب و استرس در زندگی فردی و شغلی
(۵۸۱ رای)
۱۰۷۵۳ نفر
۲۳۱ ساعت و ۲۷ دقیقه
رایگان
جدول جمعبندی انواع کوچینگ در یک نگاه
حال که میدانیم انواع شاخههای کوچینگ چیست، برای مرور دقیق مطالب در یک نگاه، میتوانیم از جدول زیر استفاده کنیم.
| جدول انواع شاخههای کوچینگ | |
| کوچینگ زندگی | کوچینگ مراقبت از خود |
| کوچینگ روابط | |
| کوچینگ مهاجرت | |
| کوچینگ دوران بازنشستگی | |
| کوچینگ گذار و تغییر | |
| کوچینگ سازمانی | کوچینگ اجرایی |
| کوچینگ کسب و کارهای نوپا | |
| کوچینگ تیمی | |
| کوچینگ فروش و استراتژی | |
| کوچینگ سلامت | کوچینگ تغذیه و تناسب اندام |
| کوچینگ خواب | |
| کوچینگ ترک اعتیاد و پاکی | |
| کوچینگ بیماریهای خاص | |
| سایر انواع کوچینگ | کوچینگ مالی |
| کوچینگ مسیر شغلی | |
| کوچینگ تحصیلی | |
| کوچینگ ورزشی | |
| کوچینگ نویسندگی | |
| کوچینگ خوانندگی | |
تفاوت کوچینگ با مشاوره یا رواندرمانی چیست؟
مهارت کوچینگ با علوم روانشناسی یا مشاوره در ۴ محور زیر تفاوت دارد.
- هدف: هدف مربی کوچ، ایجاد شفافیت ذهنی در افراد و روشن شدن اهداف حرفهای است، اما رواندرمانی، با هدف التیام اختلالات روانشناختی و هدف مشاوره، استفاده از تجربیات مشاور و دریافت راهنماییهای مستقیم انجام میشود.
- عمق مداخله: در فرایند کوچینگ، راه حل از میان افکار مراجعهکننده به دست میآید. در حالیکه در جلسات رواندرمانی و مشاوره با تکنیکهای مشخص و بر پایه مفاهیم نظری پیش میروند.
- نوع رابطه تخصصی: در جلسات کوچینگ، مربی کوچ در جایگاه یک همسفر عمل میکند و در منزلگاههای مختلف مانند آینهای شفاف، افکار مراجعهکننده را به تفکیک نشان میدهد. درحالیکه در جلسات درمانی یا مشاوره، یک رابطه درمانی روشن و چارچوبمند ایجاد میشود.
- زمان مداخله: جلسات رواندرمانی یا مشاوره بهطور معمول، در بازههای زمانی مشخصی مانند ۱۰ جلسه درمانی اتفاق میافتد و خارج از چارچوب جلسه، مراجعهکننده ارتباطی با درمانگر ندارد. درحالیکه جلسات کوچینگ بهطور معمول، بسیار بلندمدتتر هستند.
اگر بدانیم تفاوت خدمات مشاوره یا رواندرمانی یا کوچینگ چیست، راحتتر میتوانیم خدمات مورد نیاز خود را از میان این سه حوزه انتخاب کنیم.
مهارتهای مورد نیاز کوچ حرفهای چیست؟
یک کوچ حرفهای برای هدایت مراجعهکنندگان خود از نقطه موجود به نقطه مطلوب، نیاز به مجموعهای از مهارتهای نرم، سخت و رفتاری دارد. در زیر میتوانیم فهرست مهارتهای ضروری در کوچینگ را مشاهده کنیم.
- رعایت اخلاق حرفهای و استانداردهای صلاحیت
- برخورداری از ذهنیت استاندارد کوچینگ
- توانایی ارتباط مؤثر و ایجاد اعتماد
- حضور کامل در جلسه کوچینگ
- گوش دادن فعال
- پرسشگری هدایتکننده
- توانایی ایجاد آگاهی
- توانایی طراحی اقدامات و تسهیل شد
حال که میدانیم مهارتهای تخصصی کوچینگ چیست، در ادامه هر کدام را بهطور دقیق توضیح میدهیم.
رعایت اخلاق حرفهای و استانداردهای صلاحیت
یک کوچ حرفهای باید نسبت به کدهای اخلاقی استاندارد مانند حفظ محرمانگی جلسات یا رعایت مرزهای بین کوچینگ و درمان متعهد باشد. همچنین مربیان کوچینگ باید شناخت دقیقی از محدودیتهای حرفهای کوچینگ داشته باشند در صورت نیاز، مراجعهکنندگان را به سایر حوزههای خدمات حرفهای مانند رواندرمانی، مددکاری یا مشاوره ارجاع دهند.
برخورداری از ذهنیت استاندارد کوچینگ
متخصصان کوچینگ به خوبی میدانند که هر جامعهای شامل افرادی با دیدگاهها و افکار بسیار متنوع و متضاد با یکدیگر است.
بر این اساس، ذهنیت کوچینگ یعنی پذیرش این اصل که «مراجعهکننده فردی توانمند، خلاق و کامل است». کوچ حرفهای باید ذهنی باز، کنجکاو، منعطف و یادگیرنده داشته باشد و همچنین، از قضاوت کردن یا تحمیل نظرات خود به مراجع بهشدت خودداری کند. برای این کار، مربیان کوچینگ ارزشهای شخصی و باورهای خود را وارد گفتگو نمیکنند و برای درک عمیق صحبتهای افراد، جهان را از دیدگاه مخاطب خود میبینند.
توانایی ایجاد اعتماد و صمیمیت متقابل
هر گونه قضاوت، سرزنش، نگاه بالا به پایین یا سوگیری اخلاقی در جلسات کوچینگ، میتواند رابطه تخصصی را خدشهدار کند. بر این اساس، مربیان کوچینگ باید بتوانند با زبان بدن درست و فن بیان اصولی، فضایی امن و بدون قضاوت خلق کنند تا مراجعهکنندگان آزادانه افکار و احساسات خود را به اشتراک بگذارند.
این مهارت شامل پذیرش بیقیدوشرط مراجعهکننده و احترام به ارزشها و سبک زندگی اوست. در نتیجه مربیان کوچ با لحن صدا، زبان بدن و ریتم آرام کلام، همراهی کامل و پذیرا بودن خود را به مخاطب نشان میدهند.
حضور ذهن کامل در جلسه کوچینگ
حضور ذهن کامل بهمعنای تمرکز ۱۰۰ درصدی بر گفتههای مراجعهکننده در لحظه حال است. زندگی متخصصان کوچ حرفهای نیز مانند سایر افراد، فراز و نشیبهای اجتنابناپذیری در زندگی دارند و این گرفتاریها بر روی افکار آنها نیز تأثیر میگذارد.
اما مربیان با تجربهتر، تمام دغدغههای شخصی خود را پشت در جلسه میگذارند و با تمام وجود در خدمت مراجعهکننده قرار میگیرند. البته کنار گذاشتن مشکلات شخصی به هیچعنوان ساده نیست و کوچهای حرفهای برای رسیدن به این حضور ذهنی، نیازمند هوش هیجانی بالایی هستند تا کنترل احساسات خود را در دست بگیرند و ذهن خود را بر روی موضوع مورد نظر مراجعهکننده متمرکز کنند.
گوش دادن فعال
گوش دادن در کوچینگ فراتر از شنیدن کلمات است و مهارت گوش دادن فعال مبنای ایجاد تعامل مثبت و سازنده است. در ادامه یاد میگیریم که اصول گوش دادن فعال در جلسات کوچینگ چیست.
- ارتباط چشمی: چشمها اصلیترین مسیرهای انتقال مفاهیم عمیق و احساسات هستند و کوچهای حرفهای، در هنگام گفتگو تماس چشمی خود را بهشکلی طبیعی و غیرآزاردهنده حفظ میکنند.
- گوش دادن فعال: یکی از مهمترین مهارتهای کوچینگ است که به کوچ کمک میکند نیازها، احساسات و دغدغههای مراجع را بهدرستی درک کرده و گفتوگویی مؤثر ایجاد کند. حرکت سر در هنگام بیان نکات مهم نشاندهنده توجه به گفتگو و درک کلام مخاطب است. مربیان کوچینگ با تکان دادن سر در زمانهای درست، همراهی خود را نشان میدهند.
- همایندی عاطفی: کوچهای موفق در هنگام گفتگو، احساسات چهره خود را با موضوع صحبت هماهنگ میکنند. برای مثال، وقتی مخاطب از ناراحتیهای خود حرف میزند، آنها نیز چهرهای غمگین به خود میگیرند.
- استفاده از حروف تأییدی: به کار بردن اصوات تأییدی مانند «آهان» یا «اوهوم» یا واژههایی مانند «درسته» میتواند همراه بودن افراد را در مسیر گفتگو نشان دهد.
- جمعبندی: افراد باتجربه در حرفه کوچینگ همواره سعی میکنند تا در انتهای گفتگو، جمعبندی از موضوعات مهم داشته باشند تا مطمئن شوند که بهطور دقیق، منظور مخاطب را از صحبتهای او متوجه شدهاند.
تسلط بر اصول گوش دادن فعال به کوچها کمک میکند تا پیوند حرفهای قدرتمندی را با مراجعهکننده ایجاد و مسیر پیشرفت را سریعتر کنند.
پرسشگری هدایتکننده
پرسشهای استاندارد در کوچینگ با صورت سؤال کوتاه و پاسخهای باز و طولانی طراحی میشوند و همچنین، مبتنی بر نگاه به آینده هستند.
هدف کوچ از پرسیدن سؤالات هدایتکننده، روشن کردن بخشهای پنهانی و به فکر فرو بردن مراجعهکننده است. بهطور معمول این سؤالات با «چطور، چرا یا چگونه» آغاز میشوند تا با مخاطب با پاسخهای کوتاه و بله یا خیر به آنها پاسخ ندهد. در زیر مثالی از سؤال غیراستاندارد و استاندارد را مشاهده میکنیم.
- سوال غیراستاندارد: «آیا از کار خود راضی هستید؟»
- سوال استاندارد: «چه چیزی در شغل فعلی شما بیشترین معنا و انرژی را به شما میدهد؟»
- سؤال غیر استاندارد: «آیا از در زندگی خود احساس خوشبختی میکنید؟»
- سؤال استاندارد: «چه مواقعی در زندگی خود احساس خوشحالی و نشاط میکنید؟»
پرسیدن سؤالات استاندارد به مربیان کوچینگ کمک میکند تا افکار ناکارآمد مخاطب را به آنها نشان و خودآگاهی افراد را نسبت به تحریفهای شناختی یا موانع روانشناختی افزایش دهند.
توانایی ایجاد آگاهی
کوچ با استفاده از بازخوردهای دقیق، بازتاب دادن کلام مراجعهکننده و به چالش کشیدن الگوهای فکری او، به مخاطب کمک میکند تا نسبت به وضعیت خود، نقاط قوت و موانع پنهانی آگاهی عمیقتری پیدا کند. این خودآگاهی شامل شناسایی الگوهای رفتاری ناکارآمد و ریشههای احساسات ناخوشایند میشود.
توانایی طراحی اقدامات و تسهیل شد
کسب آگاهی بدون وجود اقدام عملی به تغییر نمیانجامد و جلسات کوچینگ با هدف تعیین اقدامات عینی و گام به گام برای دستیابی به اهداف برنامهریزی میشود. در زیر میتوانیم مراحل طراحی اقدامات را مشاهده کنیم.
- شناسایی نیازها و ارزشهای مراجعهکننده
- تعیین چشمانداز بلندمدت مبتنی بر نیازها و ارزشها
- تعیین اهداف بلندمدت مبتنی بر چشمانداز
- تعیین اهداف میانمدت و طراحی اقدامات عملیاتی
- برنامهریزی برای اجرای اقدامات عملیاتی و عینی
کوچ حرفهای به مراجع کمک میکند تا اهداف شفافی طراحی کند، برنامههای عملیاتی بنویسد و در تعامل با افرادی قرار بگیرد تا حمایت اجتماعی مورد نیاز را به دست بیاورد.
احمدرضا فتوت
ارتباط مؤثر
(۴۵۱ رای)
۱۸۴۰ نفر
۱۴۱ ساعت و ۲۸ دقیقه
مبانی نظری کوچینگ چیست؟
متخصصان کوچینگ فعالیت حرفهای خود را مبتنی بر مبانی نظری زیر بنا میکنند.
- مخاطبان به دنبال موفق شدن هستند.
- مخاطبان برای پیشبرد مسیر کوچینگ مشارکت میکنند.
- مخاطبان برای دستیابی به اهداف خود تلاش میکنند.
- مخاطبان زمانی انگیزه فعالیت دارند که نقش تلاشهای خود را در موفقیتهای آتی متوجه شوند.
این پیشفرضها، مبانتی قابل اعتمادی را شکل میدهند که در هر رابطه مربیگری ضروری است. همچنین پژوهشها نشان میدهد که در محیطهای سازمانی نیز وقتی وقتی مدیری بر اساس این پیشفرضها عمل میکند، کارکنان واکنش مثبتی نشان میدهند و روند پیشرفت سریعتری دارند.
محورهای کوچینگ چیست؟
نقش متخصصان کوچینگ بر اساس چهار محور زیر تعریف میشوند.
- «جهتدهی و هدایت» (Providing Direction)
- «بهبود عملکرد» (Improving Performance)
- «گشودن امکانات و فرصتهای جدید» (Opening up Possibilities)
- «منبعی برای رفع موانع» (Resource for Removing Obstacles)
حال که میدانیم اصلیترین راهبردهای کوچها برای پیشبرد فرایند کوچینگ چیست، در ادامه هر کدام از آنها را توضیح میدهیم.
جهتدهی و هدایت
این محور شامل تبیین شفاف، دقیق و خلاصه اهداف و ارزشهای بخش یا سازمان است که بهویژه در مرحله برنامهریزیِ چرخه مدیریت عملکرد اهمیت زیادی دارد. کارکنان باید بستری را که در آن کار میکنند، بهخوبی درک کنند تا بتوانند ارتباط میان عملکرد خود و موفقیت کلی مجموعه را ببینند. هرچه اهداف سازمانی شفافتر باشند، برای کارکنان آسانتر خواهد بود که آنها را به اهداف فردی خود تبدیل کنند.
جهتدهی در کوچینگ شامل اطمینان از تمرکز کارکنان روی اولویتها است. همچنین کارکنان ممکن است در یادگیری وظایف جدید یا پذیرش مسئولیتهای تازه، به هدایت فنی نیاز داشته باشند. در نهایت، مدیر در نقش کوچ مسئول ایجاد تعهداتی است که کارکنان را به سمت دستیابی به نتایج حرکت میدهد.
بهبود عملکرد
مدیر در نقش کوچ مسئول ایجاد یک محیط یادگیری است؛ فضایی که در آن از تلاشهای کارکنان برای بهبود مستمر جهت مواجهه با چالشهای روز حمایت میشود. کوچ این کار را از طریق روشهای زیر انجام میدهد:
- ارزیابی توانمندیهای فعلی فرد
- ارائه بازخوردهای سازنده و بهموقع
- کمک به کارمند برای شناسایی نیازهای توسعهای خود
- ایجاد فرصتهایی برای پر کردن شکافهای مهارتی
اگر قرار است بهبود مستمر اتفاق بیفتد، کوچ باید محیطی «امن» برای خلاقیت و ریسکپذیری فراهم کند. در این فضا، اشتباهات باید بهعنوان درسهای آموختهشده و ناکامیها به عنوان فرصتهایی برای توسعه و رشد دیده شوند. با این نوع حمایت، کارمند اعتمادبهنفس لازم برای رسیدن به سطح بعدی توانمندی را به دست خواهد آورد.
گشودن امکانات و فرصتهای جدید
یکی از اهداف اصلی کوچینگ، توسعه توانمندیهای کارمند برای حل مسئله و تصمیمگیری مستقل است. این هدف از طریق زیر محقق میشود.
- پرسیدن سوالات درست و بهجا
- به چالش کشیدن ساختار فکری کارمند
- پیشنهاد گزینههای جدید
- ارائه اطلاعاتی با هدف درک بیشتر کارمندان
- ارائه تفسیری جدید از شرایط موجود
متخصصان کوچینگ با این اقدامات، کارمند را توانمند میسازد تا به بخشی فعال از فرآیند تصمیمگیری تبدیل شود.
منبعی برای رفع موانع
در برخی موارد، کوچ ممکن است با فراهم کردن منابع جدید یا مواجهه مستقیم با مانع پیشرفت مراجعهکنندگان، نقشی فعال در هموار کردن مسیر مخاطبان داشته باشند. در مواقع دیگر، کوچ نقش یک «تکیهگاه فکری و مشورتی» (Sounding Board) را بازی میکند تا مراجعهکنندگان بتواند استراتژی شخصی خود را برای غلبه بر موانع توسعه دهد.
مسیر یادگیری کوچینگ با آکادمی همراه اول
یادگیری مهارت کوچینگ تنها با یادگیری مبانی نظری و تمرین مهارتهای مورد نیاز این حرفه مانند تعامل مؤثر یا مدیریت زمان امکانپذیر است. در این راستا، آکادمی همراه با ارائه دورههای آموزشی معتبر و مفید، شما عزیزان را در مسیر یادگیری همراهی میکند. در زیر میتوانیم دورههای مرتبط با تقویت مهارت کوچینگ را مشاهده کنیم.
- یادگیری تفکر استراتژیک
- یادگیری کار تیمی و تیمسازی
- یادگیری مدیریت تعارض
- یادگیری حل مسئله و تصمیمگیری
- یادگیری شخصیتشناسی
- یادگیری تابآوری
- یادگیری خلاقیت و نوآوری
- یادگیری آشنایی با خطاهای ذهنی
حال که میدانیم برخی از مهمترین آموزهها در مسیر یادگیری کوچینگ چیست، از همین امروز میتوانیم مسیر یادگیری خود را آغاز کنیم.
بهزاد ابوالعلائی
برنامهریزی توسعه فردی
(۱۴۴ رای)
۵۷۰ نفر
۲۶۲ ساعت و ۳۶ دقیقه
پرسشهای متداول
حال که میدانیم کوچینگ چیست و با مهارتهای مورد نیاز یک کوچ حرفهای آشنا شدهایم، در این بخش به سؤالات رایج این حوزه پاسخ میدهیم.
۱) آیا کوچینگ همان روانشناسی است؟
خیر کوچینگ شامل مجموعهای از مهارتها با هدف شفافسازی افکار و انتخابهای درست در زندگی میشود، درحالیکه روانشناسی علمی با هدف ارزیابی رفتار و فرایندهای شناختی در انسان است.
۲) برای کوچ شدن باید چه پیشزمینهای داشته باشیم؟
یک کوچ حرفهای در کنار یادگیری مبانی نظری کوچینگ، باید تجربه زیسته و موفقیتهای قابل توجهی را در شاخه کوچینگ مورد نظر خود داشته باشد و همچنین، توانایی خوبی در ایجاد ارتباط امن و مثبت با مخاطب، بازیابی خطاهای فکری مخاطب و نشان دادن موانع پیش رو داشته باشد.
۳) چه افراد و سازمانهایی به کوچ نیاز دارند؟
بهطور معمول نیاز به کوچ در جایی شکل میگیرد که فرد میخواهد شفافتر فکر کند، بهتر تصمیم بگیرد، مؤثرتر عمل و سریعتر رشد کند. بر این اساس، تمام افرادی که به دنبال توسعه فردی و دستیابی به موفقیتهای مورد نظر خود هستند، میتوانند از خدمات کوچینگ استفاده کنند.
همچنین بهطور معمول افراد هدفمندی که مسیر دستیابی به اهداف خود را گم کردهاند، افراد توانمندی که نظم و تصمیمگیریهای نابجایی دارند یا کسانی که درگیر با احساس عقبافتادگی هستند میتوانند از جلسات کوچینگ بهره زیادی ببرند.
منابع:
MIT Human Resources | ICF | International Coaching Federation | Wikipedia | International Coaching Community
