DevOps چیست؟
دواپس (DevOps) یک روش مهندسی نرمافزار و مجموعهای از ابزارها و شیوههایی است که فرایندهای بین تیمهای توسعه نرمافزار و عملیات IT را خودکار و یکپارچه میکند. در واقع هماهنگی میان این دو تیم را تقویت کرده و بر توانمندسازی تیم، ارتباطات و همکاری بین تیمی تأکید دارد.

جنبش DevOps در حدود سال ۲۰۰۷ آغاز شد؛ زمانی که جوامع توسعه نرمافزار و عملیات IT نگرانیهایی را در مورد مدل سنتی توسعه نرمافزار و روش Agile مطرح کردند. در مدل سنتی، محلی که تیم توسعهدهندگان کد مینوشتند، با محلی که تیم عملیات، آن را مستقر و پشتیبانی میکردند، فرق داشت. در واقع، روش Agile مشابه دواپس بود؛ با این تفاوت که تیم عملیات را شامل نمیشد و تمرکزش بر روی تیم توسعهدهندگان بود. این موضوع باعث میشد تا هماهنگی بین این دو تیم سخت و پیچیده باشد. اینجا بود که ایده دواپس شکل گرفت.
اصطلاح DevOps، ترکیبی از کلمات توسعه و عملیات بوده و منعکسکننده ادغام این رشتهها با همدیگر است.
DevOps چگونه کار میکند؟

تیم DevOps شامل توسعهدهندگان و عملیات IT است که در طول چرخه عمر محصول به طور مشترک کار میکنند تا سرعت و کیفیت انتشار نرمافزار را افزایش دهند. این عمل، یک روش جدید و بهنوعی تغییری فرهنگی در مهندسی نرمافزار است که پیامدهای مهمی برای تیمها و سازمانهایی دارد که با یکدیگر کار میکنند.
بیایید برای اینکه بهتر درک کنیم نحوه عملکرد devops چیست، با یک مثال پیش رویم:
فرض کنید شرکتی فروشگاه آنلاین بزرگی دارد که انواع محصولات الکترونیکی را ارائه میدهد.
حالا تصور کنید تیم توسعه در شرکت مفروض، تصمیم گرفته بازاریابی جدیدی برای سایت آنلاینش انجام دهد. هدف از آن نیز بهبود تجربه خرید مشتریان و افزایش فروش است. برای این کار، توسعهدهندگان شروع به برنامهنویسی و ایجاد کدهای جدید میکنند.
پس از اتمام کار تیم توسعهدهندگان، کدهای جدید با کمک تیم دواپس، در محیطی آزمایشی (Staging) تست شده و سپس با استفاده از ابزارهای دواپس، این تغییرات به صورت خودکار به محیط تولید، منتقل میشوند. در این فرآیند، تیم عملیات اطمینان حاصل میکند که تغییرات جدید هیچ اختلالی در عملکرد سیستم ایجاد نمیکنند و به طور پیوسته میتوانند محیط تولید را بهروزرسانی کنند.
این رویکرد مؤثر دواپس به شرکت مربوطه این امکان را میدهد که با بهبود مداوم سرویسها و اضافهکردن ویژگیهای جدید، به خوبی نیازهای مشتریان را برطرف کند.
چرخه عمر DevOps و ابزارهای مناسب آن در هر مرحله

هدف دواپس، استفاده از ابزارهای موثر برای کمک به تیمها جهت استقرار سریع و قابلاعتماد محصول و جلبتوجه مشتریان است. این ابزارها باید کارهای دستی را خودکار کنند، در مدیریت چالشهای پیچیده به تیمها کمک کنند و سرعت عمل مهندسان را افزایش دهند.
چرخه عمر یا همان نقشه راه دواپس شامل مراحل زیر است:
- برنامهریزی
- توسعه و کدنویسی
- تست و استقرار کد در محیط تولید
- ارائه بهروزرسانی محصول
- نظارت، ثبت عملکرد نرمافزار و جمعآوری نظرات مشتریان
برنامهریزی
برنامهریزی، شامل زمانبندی و استفاده از ابزارهای مناسبی است که بهمنظور اطمینان از اینکه تیم DevOps میداند چه وظایفی در دست انجام است، چه کارهایی باید انجام شود و آیا خطرات عقب ماندن از برنامه وجود دارد یا خیر، به کار میروند. ابزارهایی مانند Confluence و Jira به تیمهای دواپس کمک میکنند تا به یک چرخه مدیریت پروژه یکپارچه و کارآمد دست یابند و از تحویل بهموقع محصول اطمینان حاصل کنند.
توسعه و کدنویسی
توسعهدهندگان برای استقرار سریع کد، به محیطهای توسعه و آزمایش نیاز دارند تا موقع بروز هر مشکلی، بتوانند بهسرعت مرحله توسعه و آزمایش را پیش ببرند. ابزار Docker سازگاری خوبی با این مرحله داشته و محیطهای مناسب برای توسعه، ساخت، آزمایش و تولید قابلتکرار را فراهم میکند. سایر ابزارهای محبوب برای این مرحله عبارتاند از Kubernetes، Terraform، Chef، Ansible و Puppet.
تست و استقرار کد در محیط تولید
در این مرحله، باید به دنبال ابزارهایی مانند Jenkins، CircleCI و GitLab CI بود که به کمک آنها میتوان تست و استقرار کد را بهراحتی انجام داده و زمان و تلاش اختصاصدادهشده را بدون به خطر انداختن کیفیت کد یا تجربه کاربر به حداقل رساند.
نظارت، ثبت عملکرد نرمافزار و جمعآوری نظرات
هنگامی که نرمافزار به محیط تولید منتقل میشود، برای اطمینان از عملکرد پایدار و افزایش رضایت مشتری باید بر آن نظارت شود. این مرحله شامل تجزیهوتحلیل عملکرد، ثبت گزارش، افزایش هشدارهای هوشمند در مورد مسائل مختلف، جمعآوری بازخورد مشتریان و … است. ابزارهای انجام این وظایف عبارتاند از Prometheus، Grafana، Elastic (ELK) Stack، Splunk و Sumo Logic.
اهداف و مزایای DevOps
وقتی تیم یا سازمانی از فرهنگ، شیوهها و ابزارهای DevOps استفاده میکند، میتواند به اهداف شگفتانگیزی دست یابد؛ چرا که هدف دواپس همین است که با ایجاد هماهنگی میان تیمها، بهرهوریشان را افزایش دهد اما اهداف و مزایای devops چیست؟ در ادامه مزیتهای ویژه دواپس را شرح میدهیم:
- زمان ورود به بازار را تسریع میکند: تیمها از طریق افزایش کارایی، بهبود همکاری تیمی، استفاده ابزارهای اتوماسیون و استقرار مداوم، میتوانند مدتزمان تولید محصول تا عرضه به بازار را کاهش دهند.
- امکان سازگاری با بازار رقابتی را فراهم میکند: فرهنگ دواپس این است که تمرکز اصلی تیمها بر تجربه مشتری باشد. با وجود دواپس، تیمها میتوانند چابکی و همکاری تیمی خوبی داشته و به طور مداوم ارزشی را به مشتریان خود ارائه دهند. همچنین، مزایای رقابتی خود را در بازار افزایش دهند.
- پایداری و قابلیت اطمینان سیستم را حفظ میکند: با اتخاذ شیوههای بهبودی مستمر، تیمها میتوانند ثبات و قابلیت اطمینان محصولات و خدماتی را که به کار میگیرند، افزایش دهند. این شیوهها به کاهش شکست و ریسک کمک میکند.
- میانگین زمان بازیابی را بهبود میبخشد: میانگین زمان بازیابی نشان میدهد که چقدر طول میکشد تا محصول پس از شکست یا نقض، بازیابی شود. دواپس با هماهنگی که میان تیمها به وجود آورده، این میانگین زمان را کاهش داده و باعث میشود تیمها، خرابیهای نرمافزاری، نقضهای امنیتی و برنامههای بهبود مستمر را سریعتر مدیریت کنند.
رابطه میان Devops و Agile

Agile یک رویکرد تکراری برای مدیریت پروژه و توسعه نرمافزار است که بر همکاری، بازخورد مشتری و انتشار سریع تمرکز دارد. این روش در اوایل دهه ۲۰۰۰ از صنعت توسعه نرمافزار پدید آمد و به تیمهای توسعه کمک کرد تا به شرایط متغیر بازار و خواستههای مشتری واکنش نشان دهند و با آنها سازگار شوند.
هنگامی که روش Agile در اوایل دهه ۲۰۰۰ مورد پذیرش گسترده قرار گرفت، روش توسعه نرمافزار و سایر محصولات تغییر پیدا کرد. با اینحال، پس از چند سالی که به یک استاندارد صنعتی تبدیل شده بود، تیمهای توسعهدهندگان و عملیات با چالشهایی روبرو شدند. چرا که فرآیندها و الزامات تیم عملیاتی که محصولات نرمافزاری را مستقر و مدیریت میکردند، در این روش نادیده گرفته شده بودند.
این موضوع منجر به ایجاد دواپس شد؛ رویکردی که تیمهای توسعه و عملیات را همسو میکرد. حال سوال اینجاست که آیا دواپس جایگزین Agile شده است؟ یا این دو رویکرد مکمل یکدیگرند؟ در پاسخ به این سؤالات باید بگوییم که به نظر میرسد که هم تفاوتها و هم شباهتهایی بین این دو وجود دارد. جالب است بدانید که Agile و DevOps میتوانند هر دو به صورت انحصاری در یک سازمان وجود داشته باشند.
تفاوتها و شباهتهای Agile و DevOps شامل موارد زیر است:
- Agile بر همکاری بین توسعهدهندگان و مدیریت محصول تأکید میکند؛ اما DevOps، علاوه بر آنها، شامل تیم عملیاتی هم میشود.
- Agile جریان نرمافزار را از ایدهپردازی تا تکمیل کد متمرکز میکند؛ اما تمرکز دواپس، بر تحویل سریع محصول و جلبتوجه مشتری است.
- Agile بر توسعه تکراری و دستههای کوچک تأکید دارد. درحالیکه دواپس بیشتر بر روی تست و اتوماسیون تحویل تمرکز دارد.
سریعترین راه برای تبدیلشدن به یک مهندس DevOps

برای بسیاری از علاقهمندان، این سؤال مطرح است که «چطور میتوانم در سریعترین زمان ممکن تبدیل به یک مهندس DevOps شوم؟»
واقعیت این است که DevOps یک مسیر شغلی خطی و از پیشتعریفشده ندارد؛ افراد با پیشزمینههای مختلف، از توسعهدهندگان تا مدیران سیستم، میتوانند با کسب مهارتهای تخصصی وارد این حوزه شوند. اما آنچه مسیر شما را کوتاهتر و دقیقتر میکند، یادگیری عملی و پروژهمحور است.
مهندسان DevOps باید مجموعهای از مهارتها را بهصورت یکپارچه بیاموزند: از مفاهیم Linux، کانتینرسازی و کار با Docker و Kubernetes گرفته تا پیادهسازی CI/CD، مدیریت زیرساخت بهعنوان کد (IaC)، کار با ابزارهایی مثل Git، Jenkins و Ansible، و البته مهارتهای نرم برای همکاری با تیمهای توسعه و عملیات.
البته، یادگیری این همه مهارت، بدون تمرین عملی، پروژه واقعی و منتورینگ حرفهای معمولاً طولانی و پراکنده میشود. با این حال، راهحل جایگزین و پیشنهادی ما شرکت در بوتکمپ DevOps آکادمی همراه اول است.
در این بوتکمپ، شما طی یک مسیر یادگیری کاملاً منسجم از آموزش پایه تا اجرای زیرساختهای واقعی DevOps با Docker، Kubernetes، CI/CD و IaC پیش میروید و در تمام مراحل توسط منتورها و اساتید برتر این حوزه راهنمایی میشوید.
بدین ترتیب به جای دستوپنجه نرم کردن با منابع پراکنده، در یک برنامه فشرده و استاندارد با پروژههای واقعی کار کنید، مهارتهای لازم را بهصورت عملی به دست میآورید و دقیقاً برای نیازهای بازار کار آماده میشوید.
بنابراین اگر میخواهید مسیر ورودتان به DevOps کوتاهتر، سریعتر و حرفهایتر باشد، همین حالا با استفاده از لینک زیر به سایت آکادمی بروید تا اولین قدم در این مسیر تخصصی و تبدیل شدن به یک مهندس دواپس را محکمتر و با همراهی حرفهایها بردارید؛
hamrah.academy/bootcamps/3847