مصاحبه شغلی چیست؟
مصاحبه شغلی در قالب گفتگوی بین متقاضی کار و نماینده یک کارفرما اتفاق میافتد. این جلسه، فرایندی است که به کمک آن شرکتها کارمند مناسب خودشان را پیدا کرده و استخدام میکنند. این رابطه یکطرفه نیست! کارمندها هم در مصاحبه کاری شرکتها را ارزیابی میکنند تا ببینند آیا محل کار مناسبی برایشان هست یا نه؟
نمایندگان کارفرما که همان اعضای تیم منابع انسانی هستند، در مصاحبه شغلی مواردی را را در مورد متقاضی شغل بررسی میکنند. از جمله:
- تواناییها
- مهارتها
- شخصیت و رفتار اجتماعی
- تجربیات
- مدارک تحصیلی و شغلی
- توانایی حل مسئله
- روبهروشدن با موقعیتهای مختلف
- همکاری تیمی
متقابلا کارمند هم بررسی میکند که آیا شرکت موردنظر موارد زیر را دارد یا نه؟
- فضای کار مناسب
- روحیات کارفرما
- شرایط حقوق، مزایا، بیمه و…
- شرایط رشد و پیشرفت شغلی
انواع مصاحبه شغلی
درک قالب و هدف انواع مصاحبه شغلی میتواند به داوطلبان کمک کند تا خودشان را برای عملکرد بهتر آماده کنند. پس شما باید انواع مصاحبه شغلی را بشناسید و مصاحبه کننده هم ملزم است بهترین نوع مصاحبه را متناسب با موقعیت شغلی در نظر بگیرد و قبل از جلسه برای شما توضیح دهد، مصاحبه در چه قالبی و با چه هدفی انجام میشود. در ادامه ۱۰ مورد کلی از دستهبندی انواع مصاحبه شغلی را آوردهایم:
۱. مصاحبه یک به یک One-on-One Interview
یکی از رایجترین روشهای برگزاری “مصاحبه شغلی منابع انسانی”، مصاحبه یک به یک است و بهاین صورت انجام میشود که در آن سوالات معمولاً حول تجربه، مهارت ها و تناسب نامزد برای این نقش پرسیده میشود..
برخی شرکتها این مصاحبه را در مرحله اول برگزار میکنند تا قبل از سنجش مهارتهای تکنیکال افراد، انطباق سازمانی آنها را بسنجند، برخی از شرکتها هم این مصاحبه را میگذارند برای مرحله دوم یا سوم.
۲. چندین مصاحبه کننده در یک جلسه Panel Interview
چند مصاحبه کننده که اغلب نمایندگانی از بخشهای مختلف شرکت هستند، به عنوان مثال یک نماینده از منابع انسانی، یک نماینده از بخش فنی و… در یک جلسه سوالات خود را از کارجو میپرسند. این شکل از مصاحبه اگر در فرهنگ استخدام شرکتی باشد، معمولاً در مراحل پایانی استخدام اتفاق میافتد.
یکی از موقعیتهایی که این مدل مصاحبه کاربرد دارد، انجام مصاحبه برای دورههای کارآموزی همراه اول است. در این مدل مصاحبهها، کارآموزان برای پذیرش در موقعیتهای مورد نظر خود، در جلسه مصاحبه شرکت کرده و به سوالات نمایندگان همراه اول پاسخ میدهند.
۳. مصاحبه رفتاری Behavioral Interview
این روش بهترین روش مصاحبه شغلی برای موقعیتهای شغلی مدیریتی است. از کاندیداها خواسته میشود که نمونههایی از نحوه مدیریتشان را در موقعیتهای خاصی که برایشان شرح داده میشود، ارائه دهند.
۴. مصاحبه گروهی Group Interview
چند نامزد با هم مصاحبه میشوند. ممکن است از آنها خواسته شود که با یکدیگر تعامل کنند، یک فعالیت گروهی فرضی به آنها داده میشود تا در مورد آن همفکری و تصمیمگیری کنند. مصاحبه گروهی برای ارزیابی مهارتهای بین فردی، کار تیمی و پتانسیل رهبری مفید است.
۵. مصاحبه تلفنی Phone Interview
اغلب برای غربالگری نامزدها قبل از دعوت، با آنها برای مصاحبه حضوری تماس گرفته و شرایط مهم اولیه شرح داده میشود. تماس تلفنی اولیه میتواند یک مصاحبه مقدماتی باشد.
۶. مصاحبه آنلاین Video Interview
مصاحبههایی که از طریق ابزارهای کنفرانس ویدیویی مانند گوگل میت، زوم یا اسکایپ انجام میشود. اخیرا این شکل از مصاحبه به شکل فزایندهای محبوب شده و بیشتر از مصاحبه حضوری برگزار میشود و دلیلش هم آنست که در مصاحبه آنلاین در وقت مصاحبه کننده و کارجو صرفهجویی زیادی میشود. همینطور شرکتها میتوانند برای پوزیشنهای ریموت خودشان با کارمندانی در سراسر دنیا مصاحبه کنند.
۷. مصاحبه موردی Case Interview
برای استخدام در بخشهای مشاوره و مالی بهترین روش مصاحبه شغلی، مصاحبه موردی است، در این روش، به نامزدها یک مشکل تجاری یا مالی ارائه شده و از آنها خواسته میشود تا آن را حل کنند. این آزمون مهارتهای تحلیلی، توانایی حل مسئله و نحوه تفکر داوطلبان را درحالیکه تحت فشار هستند، میسنجد.
۸. مصاحبه فنی Technical Interview
مصاحبه فنی بیشتر برای مشاغلی که نیاز به دانش فنی دارند (مانند مهندسی یا فناوری اطلاعات) مناسب است. در جلسه مصاحبه از داوطلبان خواسته میشود یک مشکل فنی یا یک مسئله را حل کنند، کد بنویسند و یا مهارتهای فنی خود را در حوزهی تخصصیشان نشان دهند.
۹. مصاحبه اضطرابآور Stress Interview
این شکل از مصاحبه کاری با هدف تحت فشار قرار دادن کارجو در یک موقعیت خاص طراحی شده است. مصاحبه کننده ممکن است سوالات چالش برانگیز یا غیرمنتظره را بیوقفه بپرسد، یا برای سنجش واکنش کارجو به شیوهای عجیب رفتار کند. اخلاقی بودن این شکل از مصاحبه جای بحث دارد اما برخی شرکتها از این نوع مصاحبه توانستهاند نتایج خوبی بگیرند و فردی که مناسبتر است را انتخاب کنند.
۱۰. مصاحبه ناهار/شام Lunch/Dinner Interview
مصاحبه شغلی همراه با صرف ناهار! برای ارزیابی نحوه برخورد کاندیداها با موقعیتهای اجتماعی و سنجش تناسب آنها با فرهنگ شرکت از این روش استفاده میشود تا مصاحبهکننده نامزد را در محیطی کمتر رسمی و آرامتر ببیند و آداب، مهارتهای مکالمه و نحوه برخورد او در خارج از محیط اداری سنتی را بررسی کند. این مصاحبه اغلب بخشی از فرآیند مصاحبه برای پستهای سطح ارشد است.
مراحل کلی یک مصاحبه شغلی
چندین مرحله کلیدی وجود دارد که معمولا در انواع مصاحبه شغلی مشترک هستند. درک این مراحل میتواند به شما کمک کند تا بتوانید یک مصاحبه کاری موفق داشته باشید.
چراکه آماده بودن برای پاسخها و اعتماد به نفس بالا، نه تنها شایستگی شما را نشان میدهد، بلکه نشاندهنده اشتیاق و تعهد شما به شغل موردنظر نیز هست. مراحل معمولی یک مصاحبه شامل موارد زیر میشود:
۱. معرفی
هدف: ایجاد ارتباط و تنظیم لحن برای مصاحبه.
چه اتفاقی میافتد: مصاحبه کننده و نامزد خود را معرفی میکنند. ممکن است صحبت کوتاهی در مورد موارد خوشایندی داشته باشند تا به اصطلاح یخ بین دو نفر آب شود.
۲. سوالات مصاحبه کننده
هدف: ارزیابی تناسب نامزد برای نقش، از جمله کافی بودن مهارتها، تجربه و تناسب فرهنگی.
در مصاحبه شغلی چه سوالاتی پرسیده میشود:
- اگر مصاحبه شغلی تکنیکال، رفتاری یا موردی باشد، با توجه به مواردی که بالاتر گفته شد سوالات و چالشها بیان میشود تا کارجو به آنها پاسخ دهد.
- اما اگر در مصاحبه شغلی منابع انسانی باشید، سوالات برای ارزیابی مهارتهای نرم و سازگاری با فرهنگ سازمانی بیان میشوند، سوالاتی مانند موارد زیر:
۱. درباره خودت به من بگو. برای سنجش مهارتهای ارتباطی و توانایی خلاصه کردن سوابق حرفهای خود.
۲. نقاط قوت و ضعف شما چیست؟
۳. شرایط چالش برانگیزی که تابحال داشتهاید را با نحوه برخوردتان با آن، شرح دهید.
۴. چرا میخواهید این شغل را داشته باشید؟
۵. چگونه با چالشهای کاری کنار می آیید؟
۶. چگونه با شرایط کاری فشرده کنار می آیید؟
۷. پنج سال دیگر خود را کجا میبینید؟
۳. سوالات کاندیدا
هدف: ایجاد فرصتی برای کارجو تا بتواند اطلاعات بیشتری در مورد نقش خود و شرکت کسب کند و بتواند علاقه خودش را به شغل و شرکت نشان دهد.
چه چیزی بپرسیم: میتوانید سوالاتی در مورد مسئولیتهای نقش، پویایی تیم، فرهنگ شرکت، فرصتهای پیشرفت و توسعه شغلی و مراحل بعدی فرآیند استخدام بپرسید.
۴. نتیجه
هدف: پایان دادن به مصاحبه و بحث در مورد مراحل بعدی.
چه اتفاقی میافتد: مصاحبهگر معمولاً مصاحبه را خلاصه میکند، اطلاعاتی را در مورد آنچه که در مرحله بعدی انتظار میرود، در فرآیند استخدام ارائه میدهد و از کارجو میخواهد اگر سوالی دارد بپرسد. این زمان مناسبی است برای شما تا علاقه خودتان را به نقش ابراز کرده و از مصاحبه کننده تشکر کنید.
کارهایی که میتوان برای آماده شدن قبل از مصاحبه شغلی انجام داد:
۱. تحقیق در مورد شرکت
۲. شناخت مناسب از موقعیت شغلی
۳. مرور رزومه
۴. تمرین پاسخ به سوالات متداول مصاحبه
۵. آماده کردن سوالاتی که میخواهید بپرسید
۶. تسلط بر زبان بدن
۷. شناختن جملات تاثیرگذار و استفاده از آنها
۸. مشاهده نمونه مصاحبههای شغلی
۹. انتخاب لباس مناسب
۱۰. تمرین با مصاحبههای ساختگی
۱۱. موقعیت مکانی و مسیر را چک کنید
۱۲. با اعتماد به نفس باشید
آماده شدن برای مصاحبه شغلی
برای اینکه یک مصاحبه شغلی موفق را به سلامت پشت سر بگذارید، حتما باید خودتان را آماده کنید. آماده شدن برای مصاحبه کاری هم اعتماد به نفس شما را بالا میبرد و هم شانستانرا برای به دست آوردن موقعیت شغلی بالا میبرد. نکات مهمی که باید قبل از رفتن به مصاحبه در نظر بگیرید را در ادامه آوردهایم:
۱. تحقیق در مورد شرکت
تحقیق درمورد شرکت یکی از عوامل موثر در مصاحبه شغلی است. درباره ماموریت، ارزشها، فرهنگ سازمانی و دستاوردهای اخیر شرکت تحقیق کنید. محصولات، خدمات و بازار هدف آن را درک کنید. در جریان اخبار یا تحولات اخیر مربوط به شرکت باشید.
۲. شناخت مناسب از موقعیت شغلی
شرح شغل را به دقت بخوانید تا الزامات، مسئولیتها و انتظارات نقش را درک کنید. به این فکر کنید که چگونه مهارتها و تجربیات شما با نقشهایی که در شرح شغل آمدهاست میتواند هماهنگ باشد.
۳. مرور رزومه
با همه چیز در رزومه خود آشنا باشید، زیرا ممکن است از شما خواسته شود در مورد هر بخشی از آن صحبت کنید. برای نشان دادن دستاوردها و مهارتهای خود نمونه کارهایتان را آماده کنید.
۴. تمرین پاسخ به سوالات متداول مصاحبه
پاسخهایی را برای سوالات استانداردی مانند «در مورد خودتان بگویید»، «چرا این شغل را میخواهید؟» و «نقاط قوت و ضعف شما چیست؟» از قبل آماده کنید.
بهتر است برای صحبت کردن از تجربیات خودتان در مصاحبه از روش STAR (وضعیت، وظیفه، عمل، نتیجه) استفاده کنید. در ادامه روش STAR را بیشتر برایتان توضیح میدهیم.
روش STAR چیست؟
روش STAR روشی ساختاریافته برای پاسخ دادن به سوالات مصاحبه است که با تجزیه پاسخ به چهار بخش مجزا انجام میشود:
۱. موقعیت Situation
۲. وظیفه Task
۳. اقدام Action
۴. نتیجه Result
این روش به شما کمک میکند تا داستانی مختصر، منسجم و جامع در مورد یک تجربه حرفهای خاص ارائه دهید. به این صورت که:
۱. موقعیت: شرایطی که در آن یک کار خاص را انجام دادهاید یا با چالشی در محل کار مواجه شدهاید، توصیف کنید. میتواند پروژه، مشکل یا موقعیت خاصی باشد که شما با آن سر و کار داشتهاید. هدف این است که صحنه را برای شنونده به صورت مختصر توصیف کنید.
۲. وظیفه: مسئولیت خودتان در قبال آن موقعیت را توضیح دهید. یعنی:
- آن چیزی که باید انجام میشد
- چرا باید انجام میشد
- در راستای چه اهدافی بود
بدین صورت به مصاحبه کننده کمک میکنید تا بفهمد مسئولیت شما چه بوده است.
۳. اقدام: حالا جزئیات اقدامات خاصی را که برای رسیدگی به کار انجام دادهاید، توضیح میدهید. روی کاری که انجام دادید، نحوه انجام آن، و هر ابزار یا تکنیکی که استفاده کردید، تمرکز کنید. فرصت در اختیار شماست تا مهارتها و شایستگیهای خود را نشان دهید.
۴. نتیجه: نتایج اقدامات خود را بگویید. باید بر نتیجهای که حاصل از اقدامات شما بوده است تمرکز کنید. به عنوان مثال بازخورد مثبتی که دریافت کردهاید، افزایش فروش، بهبود کارایی تیم یا هر اثر قابل اندازهگیری دیگری در کار.
۵. آماده کردن سوالات
یکی دیگر از عوامل موثر در مصاحبه شغلی آماده کردن پاسخهایی است که میخواهید بدهید. فهرستی از سوالات برای پرسیدن از مصاحبه کننده در مورد نقش، تیم، فرهنگ شرکت و اهداف آینده داشته باشید. پرسیدن سوالات روشنگرانه نشان دهنده علاقه و اشتیاق شما به نقش است.
۶. اهمیت زبان بدن در مصاحبه شغلی
بر اساس برخی مطالعات، زبان بدن بیش از نیمی از پیامی که منتقل میکنیم را تشکیل میدهد. زبان بدن نقش مهمی در مصاحبههای شغلی ایفا میکند و اغلب به اندازه پاسخهای کلامی اطلاعات را منتقل میکند. بدن شما یک ابزار قدرتمند برای ایجاد یک تاثیر اولیه قوی است. زبان بدن میتواند اعتماد به نفس شما را منتقل کند. به عنوان مثال کارهایی مثل:
- دست دادن محکم
- تماس چشمی ثابت
- وضعیت بدنی خوب
- تکان دادن سر به نشانه موافقت
- لبخند زدن
- سیگنال های گوش دادن فعال، مانند تکان دادن سر
میتواند اعتماد به نفس شما را نشان دهد و احترام شما را به مخاطبتان منتقل میکند و آگاه بودن به بدن، مدیتیشن و تمرین زبان بدن میتواند عملکرد مصاحبه شما را به میزان قابل توجهی افزایش دهد.
۷. جملات تاثیر گذار در مصاحبه کاری
گفتن برخی از جملات تاثیرگذار در مصاحبه کاری میتواند ارتباط شما را با مصاحبه کننده به میزان قابل توجهی افزایش دهد و پاسخهای شما را به یاد ماندنیتر کند. در اینجا چند نمونه از جملات موثر و دلایلی که آنها به خوبی کار میکنند آورده شده است:
- من از این فرصت هیجان زده هستم زیرا تجربه پنج ساله من در بازاریابی دیجیتال به خوبی با اهداف تیم شما هماهنگ است.
این جمله تاثیرگذار در مصاحبه کاری بلافاصله اشتیاق شما را به موقعیت شغلی نشان میدهد.
- در نقش قبلیام، تیمی را رهبری میکردم که از طریق یک استراتژی هدفمند در سوشال مدیا، فروش را طی شش ماه تا ۲۵ درصد افزایش داد.
این جمله دستاوردهای شما را به صورت کمی نشان میدهد و تأثیر مستقیم کار شما را در تیم برجسته میکند.
- وقتی با [فلان مشکل خاص] مواجه شدم، یک [راه حل خاص] را انتخاب کردم که منجر به [فلان نتیجه مثبت خاص] شد.
در این جمله از روش STAR استفاده کردیم و روایتی واضح از تواناییهای حل مسئله خودمان را ارائه دادیم.
- من با ایجاد یک ساختار منظم برای تیمی که افراد آن بصورت ریموت کار میکنند، هم هماهنگی پروژه را زیاد کردم و هم روحیه تیم را بهبود دادم و افرادم با موفقیت خودشان را با کار از راه دور سازگار کردند.
این عبارت سازگاری شما با تغییرات و توانایی رهبری بالای شما را نشان میدهد.
- من شرح شغل را خواندهام و به مسئولیتها و چالشهای مربوط به آن بسیار علاقهمند هستم. همچنین درباره شرکت شما تحقیق کردهام و شرکت شما را [بخاطر فلان دستاورد یا ارزش خاص] تحسین میکنم.
با این جمله نشان میدهید که شما شناخت مناسبی از این شرکت و اعتماد به نفس کار کردن در آنجا را دارید.
- اهداف و اولویتهای اصلی برای این سمت در شش ماه آینده چیست؟” یا “فرهنگ و محیط کار اینجا را چگونه توصیف می کنید؟
با این جمله درباره شرکت، نقش و انتظارات آنها از شما سؤالات مرتبط و مشخصی میپرسید.
۸. مشاهده نمونه مصاحبه شغلی
دیدن چند نمونه مصاحبه کاری به چند دلیل میتواند به موفقیت شما کمک شایانی کند:
- درک قالب مصاحبه: نمونه مصاحبه شغلی شما را با ساختار کلی و جریان مصاحبه آشنا میکند. دانستن اینکه باید انتظار چه چیزی را داشته باشید، اضطراب را کاهش میدهد و به شما کمک میکند تا به طور موثرتری آماده شوید.
- چیدن استراتژی: مشاهده نحوه پاسخ به سوالات به شما کمک میکند تا استراتژیهایی را برای پاسخهای خودتان داشته باشید.
- یادگیری با مثال: شما میتوانید از مشاهده نحوه برخورد دیگران با سوالات سخت، مدیریت اعصاب و بیان تجربیات و مهارتها، چیزهای زیادی بیاموزید.
- شناسایی سؤالات متداول: نمونهها اغلب شامل سؤالات معمولی مصاحبه هستند که به شما فرصتی میدهند تا بدانید در مصاحبه شغلی چه سوالاتی پرسیده میشود و پاسخهای خود را از قبل آماده کرده و تمرین کنید.
- به دست آوردن اعتماد به نفس: دیدن موفقیت دیگران در مصاحبه میتواند اعتماد به نفس شما را افزایش دهد.
۹. انتخاب لباس مناسب
لباسهای حرفهای انتخاب کنید که متناسب با فرهنگ شرکت باشد. پوشیدن لباس مناسب و درخور یکی از عوامل موثر در مصاحبه شغلی است که نباید از آن غافل شد.
۱۰. مصاحبههای ساختگی
با یک دوست یا اعضای خانواده یک جلسه مصاحبه ساختگی را تمرین کنید تا به پاسخ دادن به سوالات و دریافت بازخورد عادت کنید.
۱۱. موقعیت مکانی و مسیر را چک کنید
اگر مصاحبه حضوری است، مکان و مدت زمان لازم برای رسیدن به آنجا را بدانید. برنامهریزی کنید که زودتر برسید اما نه خیلی زود (حدود ۱۰-۱۵ دقیقه قبل از مصاحبه).
۱۲. با اعتماد به نفس باشید
مثبت و با اعتماد به نفس باشید. اگر فرد مضطربی هستید، تکنیکهای تمدد اعصاب را تمرین کنید. به یاد داشته باشید، آمادگی برای مصاحبه شغلی نه تنها به ایجاد یک تاثیر خوب کمک میکند، بلکه اعتماد به نفس شما را نیز افزایش میدهد و به شما کمک میکند و در مصاحبه بهتر عمل کنید.
پس از مصاحبه چهکاری انجام دهیم؟
نقاط قوت و ضعف خودتان را در مصاحبه بنویسید تا آن را برای مصاحبههای آینده مورد استفاده قرار دهید. یک فنجان قهوه بنوشید و به نتیجه مصاحبه فکر نکنید!
معرفی بهترین کتاب مصاحبه شغلی
کتابهای زیادی وجود دارد که بسته به رشته، سطح و اهداف شما میتواند کمک کند برای مصاحبه شغلی آماده شوید. یکی از محبوبترین و جامعترین کتابها برای دولوپرها کتاب «رمزگشایی مصاحبه برنامه نویسی: ۱۸۹ سوال و پاسخ برنامه نویسی» نوشته Gayle McDowell که ترجمه فارسی آن توسط سید محمد میرشمسی انجام شده است.
این کتاب مناسب دولوپرها و توسعهدهندگان نرمافزار طراحی شده است که میخواهند در مصاحبههای تکنیکال شرکت کنند و باید در مصاحبه کد بزنند. این کتاب به آنها کمک میکنپ شغل رویایی خود را پیدا کنند. در کتاب ۱۸۹ سؤال و راهحل برنامهنویسی و همچنین نکات و استراتژیهایی در مورد نحوه نزدیک شدن به فرایند مصاحبه و برقراری ارتباط موثر داده شده است.
چند نمونه دیگر از بهترین کتابهای مرتبط با مصاحبه شغلی عبارتند از:
- چگونه در هر مصاحبه کاری پیروز شوید، نوشته جیمز مورفی و ترجمه امیر نیکنفس
- سوالات و پاسخهای مصاحبه شغلی نوشته جیم بارت و ترجمه پرویز مرزبان
- راهنمای کامل استخدام در مهندسی نوشته توماس اندرسون و ترجمه علیرضا باقری
- Interview Like A Boss نوشته جیسون هیلی که هنوز به زبان فارسی ترجمه نشده است.
جمعبندی
به طور خلاصه، مصاحبه شغلی مهمترین فرایند در طی کردن مسیر شغلی شماست، که در آن کارفرما شما را ارزیابی میکند و شما هم همسو بودن کمپانی را با اهداف خودتان میسنجید. در مقاله اشاره کردیم که آماده شدن برای یک مصاحبه شغلی موفق شامل تحقیق کامل در مورد شرکت و نقش، درک فرهنگ، محصولات و موقعیت آن در بازار، آماده کردن پاسخها و… است. همینطور روش STAR را که باعث بالابردن کیفیت پاسخ به سوالاتی که در مورد تجربه کاری شماست، میشود را توضیح دادیم.در مقالهای دیگر که تکمیل کننده مطلب فعلی است، به بیان ۷ مسئله سرنوشتساز در انتخاب مسیر شغلی خواهیم پرداخت تا شما یک راهنمای قدم به قدم کامل برای دستیابی به بهترین مسیرهای شغلی داشته باشید.
علاوه بر این، اگر بعد از مطالعه این مقاله به این نتیجه رسیدهاید که برای شروع مسیر شغلی و مصاحبه حرفهای آمدهاید میتوانید با مراجعه به سایت آکادمی همراه در دوره کارآموزی همراه اول ثبت نام کنید.
منابع:
فاطمه کاظمی
(۱۴۴ رای)
766 نفر
182 ساعت و ۱۵ دقیقه
